الشيخ حسين المظاهري

12

اسلام، آيين رستگارى (فارسى)

1 - 3 اقسام توحيد توحيد اقسام مختلفى دارد . در اين نوشتار مهمترين اقسام آن را مىآوريم : الف ) توحيد ذاتى ذات خداوند متعال بىهمتاست و واجب الوجودى جز او نيست . در قسمت قبل دربارهء اين قسم از توحيد سخن گفتيم . قرآن شريف نيز مىفرمايد : وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً احَد « 1 » و مانندى براى خدا نيست . ب ) توحيد صفاتى ذات خداوند متعال بسيط است و هيچ تركيبى در آن راه ندارد و صفات خداوند متعال نظير علم و قدرت ، عين ذات اوست ، بر خلاف علم و قدرت ما كه زايد بر ذات ما است . به عبارت ديگر ذات خداوند متعال در عين بساطت ، همهء كمالات را داراست و اگر مغايرتى هست ، مغايرت مفهومى است نه مصداقى و ذاتى ، يعنى صفات خدا گرچه از نظر مفهوم با يكديگر تفاوت دارند ، ولى از نظر مصداق و خارج ، وحدت دارند . همچنانكه نسبت صفات با ذات مقدّس او نيز چنين است ؛ مثلًا آنچه از كلمهء « عالم » مىفهميم غير از آن چيزى است كه از كلمهء « قادر » درك مىكنيم و آنچه از اين دو صفت برداشت مىكنيم ، غير از آن چيزى است كه از ذات مقدّس « الله » مىفهميم ، لكن از حيث مصداقى و خارجى ، مغايرتى بين ذات مقدّس او ، علم او و قدرت او وجود ندارد .

--> ( 1 ) اخلاص / 4