1 ) يا خود اوست ؛ يعنى عالَم به خودش ، وجود داده است كه در اين صورت ، « دور » يعنى توقّف چيزى بر خودش لازم مىآيد و در علم منطق اثبات شده كه « دور » باطل و محال است . 2 ) يا چيزى غير از عالَم ، به عالَم هستى داده و خود آن هم ، هستى را از عالَم گرفته است يعنى با تأثير در يكديگر ، وجود و هستى را از همديگر اخذ كرده‌اند كه در اين صورت هم باز « دور » لازم مىآيد و در نتيجه به سوى باطل و محال مىرود . 3 ) يا چيزى غير از عالَم است كه خود آن هم داراى علّت ديگرى است و آن علّت نيز علّت ديگرى دارد كه لازمهء اين امر ، وجود سلسله‌اى از علل غيرمتناهى ( علّت‌هاى ناشدنى ) و در نتيجه « تَسلسُل » است و در علم منطق اثبات شده كه « تسلسل » نيز باطل است ؛ زيرا معناى آن وجود معلول‌هاى بدون علّت است كه تصوّر آن با حكم به عدم آن همراه است و به عبارت ديگر بطلان آن بديهى است . 4 ) و يا اينكه اعطا كنندهء هستى به عالَم ، « واجب الوجود » است كه هستى آن ، از خود اوست و همهء هستىها نيز از او سرچشمه مىگيرد . در لغت فارسى به اين موجود « خدا » و در لغت عربى به او « الله » مىگويند . قرآن شريف اين برهان را در سخنى رسا و بسيار موجز چنين بيان فرموده است : أمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَىءٍ امْ هُمُ الْخالِقُونَ « 1 » آيا خود به خود آفريده شده‌اند يا خود خالق خويش هستند ؟ ( هر دو محال است ، پس خالق شما خداوند است . )

--> ( 1 ) طور / 35