مىكند از طعم فقه هيچ چيزى نچشيده است و از لحن گفتار فقهاء و رموز آنان هيچ امرى را نفهميده است و در مراد ائمهء طاهرين عليهم السلام از روايات مربوطه دقّت نكرده است » « 1 » آنچه گذشت ، گزارش اجمالى از يك راه براى اثبات موضوع « حكومت » و زعامت در غياب پيامبر و اهل البيت - عليهم صلوات اللَّه - است كه در اصطلاح « علم اصول » به آن « كشف عقلى » مىگويند . امّا راه و تقريب ديگر براى اثبات اين موضوع از طريق « علم كلام » است و آن تمسّك به قاعده‌اى است كه در اصطلاح كلامى به آن « قاعدهء لطف » اطلاق مىشود و بيان مطلب به شكل منطقى اين است كه : ارسال رُسل و بعثت انبياء و همچنين تعيين و نصب اوصياء آنان يك فيض و لطف است چرا كه در سعادت و كمال انسانها نقش اساسى و تأثير اصولى دارد و هر چه فيض و لطف باشد بر خداوندى كه فيّاض على الاطلاق است لازم و واجب است زيرا خوددارى از فيض و لطف بُخل است و خداى متعال از بُخل و هر صفت ناشايست ديگرى منزّه و پاكيزه است ، پس نتيجه مىگيريم كه بعثت پيامبران و تعيين جانشينان آنان بر خداى متعال لازم و واجب است و همين برهان عقلى و شكل اوّل منطقى بر نصب زعيم و رهبر در زمان غيبت نيز دلالت دارد به اين تقريب كه نصب زعيم در زمان غيبت فيض و لطف است زيرا حفظ نظام در جوامع اسلامى و اجراى قوانين اسلام به ويژه قوانين اجتماعى و

--> ( 1 ) - / جواهر الكلام ، ج 21 ، ص 397 .