كند و معارج و مدارج اهل معرفت و اولياء را ناچيز شمارد . . . » « 1 » « پس حبّذا ، آن قلوبى كه در سير به سوى إله از مركب عصبيّت و انانيّت فرود آمده ، با خضوع در برابر مقامات بالاتر ، عزم و همّت خود را بر پيمودن ساير مراتب ، تا غايةالقصواى عروج كمالى و معراج روحى و معنوى ، جزم كرده است . خوشا آن دل كه عرصه شهود اسرار فرائض الهى است و آفرين خداى بر آن عبد آزمون شده‌اى كه « لَهُ قَلْبٌ أَو أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهيدٌ « 2 » - او را دلى ( هوشيار ) است يا با توجّه كامل گوش به كلام حق مىسپارد . » « 3 » آنچه بعد از اين مقدّمه خواهد آمد ، بيان مختصرى است از آن اسرار و رازهاى شگفتِ نهفته در فريضه‌ى انسان‌ساز « حجّ » كه سال‌ها پيش به عنوان خاتمه‌ى مناسك حجّ مرجع

--> ( 1 ) 1 . سرّ الصلاة ، ص 5 ( 2 ) . ق / 37 ( 3 ) 3 . پيشين ، ص 37