الشيخ محمد علي الگرامي القمي (مترجم: بصيرى)

61

منطق مقارن (فارسى)

شود مانند مفهوم كره سياره . 6 - اينكه افراد خارجى آن فراوان و غير قابل شمارش باشند مانند مفهوم نفس ناطقه در نزد حكما . اقسام كلى - كليات پنجگانه " خمس " مفهوم كلى يا در حقيقت و ذات افراد خود داخل مىباشد و يا اينكه از ذات آنها خارج بوده و بر آنها عارض مىشود . در صورت اول نيز يا اينكه تمام حقيقت افراد است و يا اينكه جزء حقيقت و ذات آنهاست و در صورتى كه جزء ذات آنها باشد ، يا اينكه مختص به افراد يك حقيقت است و يا اعم از يك حقيقت بوده و شامل حقيقت‌هاى ديگر نيز مىشود . همچنين مفهوم خارج از ذات نيز يا اينكه مختص به يك حقيقت است و يا اعم از آن . و بنابراين اقسام پنجگانه كليات عبارت است از - عارض خاص - عارض اعم - ذاتى اعم - ذاتى خاص - و آنچه تمام ذات است . برخى از علما « 1 » قسم ششمى را هم اضافه كرده‌اند و آن مفهومى استكه جزء مهيه بعضى افراد و خارج از ماهيت برخى ديگر باشد ولى انصاف اينستكه اين حرف درستى نيست زيرا در اين صورت افراد مزبور از يك حقيقت نخواهند بود . حال به بحث درباره هر يك از آنها مىپردازيم و البته روشن شده است كه اين تقسيم تنها براى آن كلى است كه در خارج داراى افراد باشد و در غير اين صورت عرضى يا ذاتى چيزى نخواهد بود . 1 - نوع دانسته شد كه يكى از اقسام كليات ، آن است كه تمام ذات افراد خود باشد . پيداست كه در چنين صورتى ، ماهيت و حقيقت افراد و مصاديق آن

--> ( 1 ) - دزفولى صاحب كتاب نور الانوار