در لغت عبارت است از استعمال و تكلم آگاهانه لفظ در معنى ، و تكلم در نزد خردمندان تنها در صورتى ارزشمند است كه بر قانون صحيح داراى نتيجه متكى باشد . و آن قانون همين منطق است . و بنابراين نامگذارى اين قانون به منطق ، از باب نامگذارى سبب به اسم مسبب است . ( سبب ، قانون صحيح و مسبب ، تكلم كامل ) . بسيارى از منطقيان از جمله قطب رازى در شرح رساله شمسيه ، وجه نامگذارى منطق را چنين گفته‌اند . و پاره‌اى « 1 » ديگر گفته‌اند : وجه تسميه اين قانون به منطق از اين جهت است كه نطق به معنى درك كليات است و طريق درك كليات را اين قانون بيان مىكند . و ليكن ما نيافتيم كه نطق در لغت به معنى درك كليات آمده باشد و شما خود مىتوانيد به كتب لغت مراجعه نماييد . و بدينحساب قول اول حق است چنان كه ابن سينا نيز در مقدمه " دانشنامه " بدان اعتراف كرده و گفته است : منظور دانشمندان قديم از نطق همان معنى لغوى است " . و بنابراين اطلاق نطق بر درك كليات ، اصطلاح متاخران است ، چنان كه قيصرى در شرح لفصوص بدان اعتراف نموده است « 2 » ممكن است بگوييد : بنابر آنچه گفته شد ، تعريف انسان به اينكه حيوانى است ناطق ، درست نخواهد بود . زيرا نطق به معنى تكلم ، مختص انسان نيست . چه اينكه حيوانات ديگر نيز براى خود نطقى دارند ، هرچند ما نطق آنها را نفهميم ، چنان كه در قرآن كريم آمده است " عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ نطق پرندگان را تعليم شده‌ايم - النمل آيه 16 " ولى همانطور كه گفته شد ، نطق به معنى تكلم و استعمال لفظ

--> ( 1 ) - از جمله مولى عبد الله در شرح تهذيب و يكى از معاصران . ( 2 ) - در زبان فارنسوى منطق را " لوژيك " نامند . از كلمه يونانى " لوگوس " به معنى كلمه ، و اين خود نيز نظر ما را تاييد مىكند .