اجتماع و ستم حكومت خليفه بر آن سرور كمك مىكند . خصوصا اشعار شعراء بزرگى همچون كميت كه همچون تصنيفهاى روز در دست همهء افراد حتّى بچه‌هاى كوچه و خيابان مىافتاد و بالنتيجه ترويج مهمّى از بنى اميه مىشد . و بنابراين حتماً منظور امام اين است كه تقيه در گناهى كه مربوط به اساس ديانت است تجويز نمىشود . و على عليه السلام هم در مقام ابراز نگرانى از اجتماع زمان خويش كه در راه حق سستى مىكردند پس از اينكه مردم را به چهار دسته تقسيم مىكند دربارهء يك عده از مردم اين طور مىفرمايد « قد اخملتهم التقيه و شملتهم الذله » . « 1 » نهج البلاغه خطبهء 32 : « تقيه آنها را گوشه‌گير و عزلت‌خواه ساخته و ذلّت و خوارى احاطه شان نموده » در اينجا تقيّه را منشاء خوارى دانسته با اينكه در روايات ديگر وسيلهء حفظ دين شمرده شده است . حتماً اين همان تقيّهء مضرّ به اساس ديانت مىباشد . و البته صرفنظر از اين جملات ، قانون لا يتغيّر « اهم و مهم » نيز اين مطلب را ثابت مىكند . هدف از تقيه حفظ اساس دين و خون پيروان مكتب مىباشد . و اگر از خود تقيه صدمه‌اى به دين برسد جايز نخواهد بود . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : « بر دين خود بترسيد و در حفاظ تقيه قرارش دهيد ، آنكه تقيه ندارد ايمان ندارد ، شما در ميان مردم همچون زنبور عسل در ميان پرندگان هستيد . اگر پرندگان بدانند در باطن زنبور

--> ( 1 ) - نهج البلاغه ، خطبهء 32 .