حاضر است . مانند : " عدد چهار جفت مىباشد . " جفت بودن عدد چهار احتياج به اين دارد كه معنى جفت بودن روشن شود تا ببينيم عدد چهار جفت است يا نه ، ليكن اين معنى را همه مىدانيم و هنگام تصور قضيه مزبور در ذهنمان حاضر است . جفت يعنى عددى كه به دو عدد متساوى تقسيم شود . چون چهار كه به عدد دو تقسيم مىشود و اين قضايا را فطريات مىنامند . 3 - آن‌ها كه واسطه مىخواهند ، و واسطه مزبور هم دائماً حضور ذهنى ندارد و آن واسطه قرائنى است كه موجب حدس قطعى مىشود . مانند حكم در زمستان به اين كه تابستان امسال گرم است . در صورتى كه قرائن قطعى بر مطلب مزبور داشته باشيم ، و اين‌گونه قضايا حدسيات ناميده مىشود . 4 - آن‌ها كه واسطه مزبورشان تجربه شخصى درباره‌ى آن قضايا باشد . مانند : " آب دهان بامدادى براى خوب كردن ريش شدن پوست انگشتان مفيد است " و يا : " ظلم كه از حد گذشت ، خداوند ولايت مظلوم را به عهده مىگيرد و ظالم را به سزايش مىرساند " . و اين‌ها را تجربيات مىنامند . در تجربيات نياز به دو مقدمه داريم : 1 - تكرار مشاهده حكم مزبور ، كه با تحقيق در موارد گوناگون به‌دست مىآيد . 2 - مقدمه‌ى عقلى كه به آن اضافه مىشود : اگر اين نتيجه و اثر اتفاقى بود ، نبايد در اين همه موارد زياد و مختلف ، يكسان موجود باشد . اگر انضمام مقدمه‌ى مزبور ممكن نباشد ، تجربه نيست و فقط استقراء مىباشد كه دليل ظنى مىباشد . مثلًا اين قضيه كه : همه‌ى