الشيخ محمد علي الگرامي القمي

40

تفكر (فارسى)

6 - فائده بحث تناقض چيست ؟ 7 - نقيض اين قضيه را بنويسيد : هر انسانى بالضروره حيوان است . تركيب قضايا مهم‌ترين فايده بحث قضايا در تركيب آن‌ها است . تركيب قضايا سه صورت دارد : 1 - تركيب قضاياى جزئى با هم براى استفاده‌ى حكم كلى آن‌ها و اين را استقراء گويند . مثل اين كه تحقيق در حال حيوان نموده ، ببينيم هنگام راه رفتن دست و پاى آن‌ها از عقب خم مىشود ، و آنگاه تشكيل قضاياى زياد جزئى درباره‌ى حيوانات مختلف داده و سپس يك حكم كلى نموده مىگوييم هر حيوانى چنين است . 2 - تركيب يك قضيه‌ى جزئى با قضيه‌ى جزئى ديگر ، تا حكم يكى از آن دو را براى ديگرى اثبات كنيم ، و اين را تمثيل گويند . مثل اين كه بگوييم آبجو مانند شراب است و شراب حرام است ، پس آبجو هم حرام است . 3 - تركيب يك قضيه‌ى جزئى با قضيه‌ى كلى ، تا حكم كلى را براى جزئى تحت آن اثبات كنيم . ( منظور از جزئى ، جزئى اضافى است ) ، مثل اين كه بگوييم زيد انسان است ، و هر انسانى حيوان است ، پس زيد حيوان است . يا انسان حيوان است و حيوان جسم است پس انسان جسم است . استقراء استقراء را معمولًا اين طور تعريف مىكنند : حجت و دليلى كه در آن از حكم جزئيات ، استدلال بر حكم كلى آن‌ها شود . استقراء در