چيز اصل است : ضرورت ( ضرورت اثبات يا سلب ) و امكان ( كه در معنى سلب ضرورت است ) . ضرورت اقسامى دارد از جمله : 1 - ضرورت در زمان معين كه قضيه‌اش را وقتيه‌ى مطلقه مىخوانند . چون : هر كسى در قيامت بالضروره پاداش دريافت مىكند . 2 - ضرورت در زمان غير معين كه قضيه‌اش را منتشره‌ى مطلقه مىگويند . چون هر كسى بالضروره خواهد مرد . 3 - ضرورت با وصف خاص موضوع . مثل هر عارفى بالضروره از خلق منقطع است ؛ يعنى تا در حال عرفان است و آن قضيه را مشروطه‌ى عام گويند . 4 - ضرورت مطلقه كه هيچ شرطى جز وجود موضوع ندارد . مثل هر انسانى بالضروره حيوان است ؛ يعنى همين كه انسانى موجود شد ، مسلماً حيوانيت هم دارد ، و اين قضيه را ضروريه مطلقه گويند . 5 - ضرورت ازلى كه هيچ شرطى حتى وجود موضوع ندارد ؛ زيرا موضوعش عين وجود است مثل وجود بالضروره منشأ بركات است ، خداوند بالضرورة عالِم به همه چيز است . و در مفاهيم هم مانند : انسان ، انسان است . اقسام امكان امكان محمول براى موضوع گاهى فقط در همان حد امكان مىماند ، و گاهى خارجاً تحقق و فعليت مىيابد ، و در اين فرض گاهى دوام هم مىيابد . پس امكان شامل فعليت و حتى دوام هم مىباشد . و هر يك از امكان مجرد ، و فعليت ، و دوام هم اقسامى دارند .