الشيخ محمد علي الگرامي القمي
74
مرزها (فارسى)
اصباح الشيعه ص 299 ، شيخ طوسى هم در تهذيب ج 10 ص 192 و نيز در استبصار ج 4 ص 273 براى كسى كه عادت به كشتن بردگان داشته باشد اعدام قائل شده است - هر چند تصريح نكرده كه از باب صدق افساد مىباشد . مرحوم سيد على طباطبائى در رياض حكم مزبور را از باب افساد گرفته و خود نيز به آن فتوى داده است . ابن حمزه دركتاب وسيله ص 749 جوامع الفقهية ، و سلار در مراسم ص 238 ، و علامه حلى دركتاب ارشاد ج 2 ص 205 ، حكم مزبور را از باب قصاص دانستهاند نه افساد فى الارض . ليكن شيخ طوسى در كتاب نهايه اساساً براى كسى كه عادت به كشتن بردگان دارد حكم اعدام قائل نشده است ، بلكه فقط قائل به تعزيرشده است . نظير اين مسئله در مورد كسى كه عادت بكشتن كافران ذمى دارد كه ابوالصلاح حلبى در كافى ص 384 وعلامه حلى در مسئله ششم از فصل سوم قصاص ، اعتقاد به اعدام او از باب افساد فى الارض دارند . ولى مرحوم مفيد در مقنعه و شيخ در تهذيب ج 10 ص 189 و در ج استبصار 4 ص 271 . و محقق در مختصر در شرط دوم از شرائط قصاص و برخى ديگر قائل به اعدام او شدهاند ليكن از باب قصاص و نه از باب افساد . و برخى ديگر چون شيخ طوسى در نهاية و ابن ادريس در سرائر ج 3 ص 352 و علامه حلى در قواعد و فخر در ايضاح ج 4 ص 594 نيز قائل به تعزير شدهاند . از جمله مسائل ديگر حكم كسى كه عادت به نبش قبر دارد كه مرحوم مفيد در مقنعه ، و شيخ طوسى در نهاية و برخى ديگر حكم اعدام براى او گرفتهاند ليكن تصريح نكردهاند كه از باب افساد است اما مىتوان از عبارتشان استفاده كرد كه نظر با فساد دارند چنان كه به خوبى از عبارت محقق در