نيروى كار را هم خداوند داده است ، و همين تحرك به سمت كار هم به توفيق الهى است ، ولى انسان است كه انتخاب و حركت دارد . و توجه داريد كه بيشتر روايات اين بحث باكلمه نفى شروع مىشود : « نه جبر است و نه تفويض بلكه واسطه است . » ، يعنى جمله امام در ردّ كلماتى است كه قبلًا مطرح شده است از عوام مسلمان بى خبر بپرسيد توجبرى هستى يا تفويضى ؟ او مىگويد من نمىدانم من مسلمانم من مىگويم اشهدان لا إله الا الله و اشهد محمدا رسول الله صلى الله عليه و آله . و همين شهادت براى اسلام او كفايت مىكند . جالب اين‌كه خلفاء نه تنها اصل بحث را دامن مىزدند بلكه طرفدارى از يكى از دو گروه هم ميكردند و مخالفين آن گروه را مىكشتند و زندانى مىنمودند . ولى بيشتر خلفاء از جبريها حمايت ميكردند و به مضمون « الناس على دين ملوكهم » كه حكايت از ضعف اداركى واعتقادى مردم مىكند بيشتر كتابها نيز در حمايت از جبر نوشته مىشد و حتى بيشتر علماء اهل تسنن هم جبرى بودند . چراكه خلفاء با فلسفه جبر از شر اعتراض مردم به خصوص متدينين كه امربه معروف و نهى از منكر مىكردند راحت مىشدند كه چرا از ما انتقاد مىكنيد ؟ ما از خود اختيارى نداريم اين دست خداست كه از آستين ما به در آمده است . « در پس آينه طوطى صفتم داشته‌اند . »