حساب چيزهاى ديگر حتى معاد هم دخالت ندارند ، به اين معنى كه هر چند اعتقاد به معاد جزو مسلّمات اسلام است ولى اگر كسى اشتباهاً انكار كرد كافر و نجس نبوده ، مسلمان حساب مىشود هر چند مسلمان بى سواد و بى اطلاعى است . از فقهاء دروه‌هاى اخير كه عقيده اول را پذيرفته‌اند و ميزان كفر واسلام را همان يگانگى خداوند و رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله مىدانند ( غير از دشمنى و يا دشنام به ائمه ) و رد مسائل ديگر را موجب كفر نمىدانند مرحوم سيد محمدكاظم يزدى صاحب كتاب « العروه الوثقى » است . منظور ازكافر كسى است كه اصل خداوندى و يا يگانگى خدا و يا رسالت را انكار كند يا يكى از ضروريات دين را با توجه به ضرورى بودن آن به طورى كه انكارآن در حقيقت همان انكار رسالت و پيامبرى بشود . . . « 1 » مرحوم سيد عبدالهادى شيرازى و اصطهباناتى و حاج شيخ عبدالكريم حاثرى مؤسس حوزه علميه قم و مرحوم آيةالله بروجردى قده وعده ديگرى از گذشتگان فقهاء رحمة الله عليهم همين عقيده را پذيرفته‌اند . از فقها حاضر هم عده‌اى از جمله مرجع عاليقدر شيعه در حاشيه عروه « 2 » و آية الله خوانسارى نيز همين طور .

--> ( 1 ) - / عروه الوثقى ، بحث نجاسات . ( 2 ) - / ايشان در تحرير الوسيله مىنويسد : كافر نجس كسى است كه به دينى جز اسلام معتقد باشد و يا اسلام را بپذيرد ليكن آن چه را كه به ضرورت از دين مىداند انكار كند به طورى كه به انكار رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله يا تكذيب آن حضرت و يا اشكال گرفتن بر شرع آن حضرت برگردد و ياكار و گفتارى از او سر زند كه موجب كفرش شود ( حتما منظورشان از اين قسمت اخير كارهائى چون خراب كردن كعبه و سوزاندن قرآن مىباشد ) . عدم تصريح به نام امام در متن به اعتبار فشار ساواك در آن زمان ، و جلوگيرى از نشر كتاب بوده است .