ابتدا تغيير در ذات و جوهرش پديد مىآيد و سپس در عوارض و حالاتش و اما اينكه عامل حركت در ذات چيست بحث ديگرى است . منافات ندارد كه عوامل برونى ، موجب شوند كه ماده مستعد حركت ، از داخل شروع به حركت كند و سپس از داخل ذات به بيرون سرايت كند . اكسيژن هوا و آب و حرارت و نور آفتاب و املاح زمينى موجب مىشوند كه دانهء گندم ابتدا در ذات و درونش حركتى پديد آيد و سپس در حالات برونىاش . البته استعداد و شوق كمال در داخل است . ثانيا حركت ، ذاتى ماده است يعنى همانطور كه مىگوئيم حيوانيّت ذاتى هر انسان است يعنى علت مادى و صورى يك پديده را نظر دارد ، اما شما مىخواهيد علت فاعلى را هم همان ماده بدانيد ، اگر گفتيم حيوانيت ذاتى انسان است معنايش اين نيست كه علت فاعلى ندارد و كسى حيوانيّت را ايجاد نكرده است ! ! وقتى مىگوئيم : حركت ذاتى ماده است با اينكه وجود و هستى ذاتى ماده است فرق دارد ، شما مىخواهيد بگوئيد ماده از خودش هستى دارد و نيازى به علت ندارد ، ولى او مىگويد : حركت در ذات ماده است ، و همان علتى كه موجب هستى ماده شده است موجب حركت آن هم مىباشد ، و حركت علتى جداگانه ندارد همچون فكر و شعور كه ذاتى انسان است ، انسان در اصل وجودش نياز به علت دارد و همان علت هستى