بيشتر انس دارند ، اينها بودند كه در بيدارى مردم شوروى عليه حكومت تزار بيشترين اثر را داشتند و همينها هم مىتوانند براى لنين خطرى باشند ! هر چند روحانيونى هم بودند كه با تزار همكار بودند ، ولى آنها موقعيتى نداشتند و لنين از وجود آن‌ها بسيار خوشحال بود كه به نفع او بودند و سوژه و بهانه براى تبليغ او عليه مذهب . ! وقتى ماكسيسم گوركى مقاله‌اى در يكى از نشريات معتبر روسيه مىنويسد و مىگويد : خدا يافتنى نيست ، خلق كردنى است ، خدا را بايد خلق كرد ، نبايد جستجو كرد ، جستجوى خدا را بايد فعلًا كنار گذاشت كه مشغوليت بى فايده‌اى است ! جستجوى چيزى كه وجود ندارد . . . شما خداى نداريد ، هنوز خلق نكرده‌ايد ، خدايان را جستجو نمىكنند ، خلق مىكند زندگى را اختراع نمىكنند ، خلق مىكنند » ( يعنى خدا فعلًا ذهنى است و بعداً بايد ساخت ) . لنين از همين تعبير هم دربارهء خدا ناراحت شده نامه‌اى به ماكسيسم گوركى بدين شرح مىنويسد : ما كسى عزيزم روزنامه . . . به دستم رسيد با قطعه‌اى از مقالهء تو : خدا خلق كردنى است . . . آيا تو مخالف جستجوى خدا هستى كه خداسازى را جاى آن بگذارى ؟ ! وحشتناك نيست كه چنين چيزى از تو سر بزند ؟ ! خداجوئى ، خداسازى ، خدا آفرينى همان