چگونه توجيه مىشود ، اينها از كجا پيدا شده‌اند ، مگر نه اينكه علت واحد معلول واحدى را به وجود مىآورد ؟ ماده اوليه هر چه هست چگونه در مسير حركت راههاى مختلف مىپيمايد ؟ علت يك شىء واجد آنست شمامىگوئيد : خوب ، ماده گر چه يكى است ولى در مسير حركت شرايط مختلفى پيدا كرده و نتايج گوناگونى داده است مثل اينكه برق كه نيروى واحدى است يك جا بخارى گرم كننده تحويل مىدهد و يك جا كولر خنك كننده ، چه مانع دارد كه ماده در برخورد با شرايط مختلف شكلهاى مختلفى پيدا كرده موجب پيداش اجسام و اشياء مختلف بشود ؟ ولى قدرى فكر كنيد : روى سخن شما كه يك ماده كلى براى جهان فرض مىكنيد و حركت را هم از خودش مىدانيد ، مگر جز ماده چيزى ديگر وجود دارد ؟ همهء شرايط و حالات گوناگونى كه در مسير حركت ماده پيش مىآيد همه‌اش ماده و حالات ماده است ، اكسيژن و هيدرژن و اورانيوم و . . . آب و خاك و درخت و حيوان و . . . همه از يك ماده به وجود آمده‌اند و شرايط حركت و راههاى مختلف هم همه به همان ماده برگشت مىكنند ولى نتايج مختلف‌اند و اجسام گوناگون به وجود آمده‌اند و بنابراين روشن مىشود كه غير از ماده عوامل خارج از ماده هم دخالت دارد . . . در مثال برق اينطور نيست ، برق فقط محرّك است ، و دو گونه دستگاه را به حركت مياورد .