الشيخ محمد علي الگرامي القمي
50
لو لا على (ع) (فارسى)
مهمترين آيه قرآن ولى از بعضى روايات با مقدارى ذوق و دقت استفاده مىشود كه ؛ اسماء رحمانيت و رحيميت ، به منزلهء زير بنا هستند . اين كه در روايات ما هم آمده كه : « ما لهم قاتلهم الله ، عمدوا الى اعظم آيهء فى كتاب الله ، فزعموا انها بدعهء اذا اظهروها ، و هى بسم الله الرحمن الرحيم » ؛ اشاره به همين حقيقت است « خداوند اينها را بكشد كه آمدند سراغ مهمترين آيهء قرآن و آن را ساقط كردند » مى دانيد كه عامه در نمازشان هم بسم الله را نمىخوانند ، جز در سوره حمد ، بسم الله آن را مىخوانند ، آن هم آهسته مثل اين كه يك كار خلافى است و خجالت مىكشند علنى بگويند ، مثل اين كه يقين دارند مال خدا نيست جبرائيل يا پيغمبر ( ص ) نعوذ بالله از خودشان اضافه كردهاند ، درحالى كه آيهء كريمهء بسم الله مهمترين آيهء قرآن است ونشان مىدهد كه اولين تجلى حضرت حق ؛ چه در وجود عام ؛ يعنى وجود انبساطى ظلى ، - كه به آن مى گويند وجود منبسط - و چه در مراتب مقيدهى خاصه و اضافات ، تجلى رحمانيت است كه تجلى ايجاد است . معمولا در ترجمهها رحمن و رحيم را اين طور ترجمه كردهاند : « بخشندهى مهربان » در حالى كه نه معناى رحمن ، بخشنده است و نه معناى رحيم ، مهربان . رحمن و رحيم معادل فارسى ندارند ، در تفسير اين دوآمده كه :