« ج - پيكار سوّم با مشركين غير عرب است كه اين آيه مربوط به آنهاست ! « . . . وقتى آنها را شكست داديد پيمان و قرارتان را محكم كنيد و سپس يا منّت نهاده آزاد كنيد و يا معامله نموده فديه بگيريد تا جنگ به پايان برسد . » « 1 » « سپس منّت نهيد » يعنى پس از اسير گرفتن ، « و يا معله نموده فديه » . . . يعنى بين آنها و مسلمانان معامله نموده و اسرار را مبادله كنيد ، از اينها جز اسلام پذيرفته نمىشود و يا جنگ ، و ازدواج با آنها حرام است » . « 2 » البته از نظر حكم اوّلى اسلام برده گرفته اسراء جنگى مخالفين داخلى هم كه عليه حكومت مركزى قيام مسلّحانه و با تجهيزات ارتشى كنند جائز است ، ولى روى مصالحى ( از جمله چون ائمّه عليهم السّلام مىدانستند حكومتهاى ظلم يكى پس از ديگرى روى كار مىآيند و ممكن است به جبران آن كار ، جنايات زيادى به افراد پاك كه هدف از آفرينش هستى آنان هستند نمايند و اجتماع را از آن‌ها بىبهره سازند ) اين كار تجويز نشده است . « روش على ( ع ) در اهل بصره از همه دنيا براى شيعيان بهتر بود ؟ او ( ع ) مىدانست كه دشمن به زودى حكومتها پيدا مىكند اگر آنها را

--> ( 1 ) - سورهء محمد ( ص ) ، آيهء 4 . ( 2 ) - 2 / 5 دو پنجم ابواب جهاد از كتاب وسائل .