الشيخ محمد علي الگرامي القمي
42
نگاهى نو به ملاك حرمت ربا و حيل (فارسى)
4 - 3 - 4 . متروك ماندن تجارت دليل ديگرى كه در برخى روايات براى تحريم ربا بيان شده است متروك شدن تجارت مىباشد . دليل مزبور اين گونه بيان مىشود : « لئلا يترك الناس التجارات » ؛ اگر ربا حلال شود مردم ديگر دست از تجارت خواهند كشيد ؛ « و ما يحتاج اليها الناس » و آنچه مردم به آن نياز دارند تهيه نخواهد شد . اين دليل تا اندازهاى قابل توجيه است ؛ زيرا چنان چه ربا سودآورى قابل توجهى داشته باشد با توجه به شرايط تضمينى كه در آن قابل اعمال است ، مردم ديگر دنبال سوداگرى نمىروند ؛ چرا كه در اين صورت « ربا » در مقايسه با تجارت ( كه هميشه با احتمال سود و زيان همراه است ) ، معاملهاى هميشه سودآور و بىزيان خواهد بود . اين دليل نيز موارد نقض زيادى دارد به عنوان نمونه مىتوان حق العمل كارى را مثال زد : بسيارى از فروشندگان ميادين ميوه و ترهبار طى قراردادى با كشاورز و باغدار محصولات آنان را در فروشگاه خود عرضه كرده ، و در ازاى آن حق العمل دريافت مىكنند بدين ترتيب اينگونه كاسب كاران بدون ارتباط با نوسانات قيمت كالا يا ضرر صاحب بار ، نه تنها كه هيچ گاه متضرر نمىشوند بلكه دائماً در حال