الشيخ محمد علي الگرامي القمي
403
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
اگر مقيد به روغن همان گوسفندها باشد اجاره باطل است ، ولى اگر روغن كلى منظور باشد اجاره صحيح است . مسئله 2360 - صلح يك قرارداد است يعنى ايجاب و قبول دارد پس اگر كسى بخواهد طلب يا حق خود را به ديگرى صلح كند در صورتى صحيح است كه او قبول نمايد ، ولى اگر بدون عنوان صلح و بطور يك جانبه مىباشد از طلب يا حق خود بگذرد و او را برى الذمه كند نياز به قبول ندارد و صحيح مىباشد . مسئله 2361 - اگر انسان مقدار بدهى خود را بداند و طلبكار او نداند ، چنانچه طلبكار طلب خود را به كمتر از مقدارى كه هست صلح كند ، مثلًا پنجاه تومان طلبكار باشد و طلب خود را به ده تومان صلح نمايد ، زيادى براى بدهكار حلال نيست مگر آنكه مقدار بدهى خود را به او بگويد و او را راضى كند يا طورى باشد كه اگر مقدار طلب خود را مىدانست ، باز هم به آن مقدار صلح مىكرد و در اين صورت بهتر آن است كه زائد را گذشت كند تا شبهه ربا در بين نباشد . ولى اقوى آن است كه ربا در اين مورد - پول كاغذى و فلزى - جريان ندارد بلكه اساساً در صلح در صورتى ربا جريان دارد كه دو چيز در برابر هم قرار گيرند ، نه دو عمل صلح و گذشت . مسئله 2362 - اگر بخواهند دو چيزى را كه از يك جنس بوده و كشيدنى يا پيمانهاى مىباشند و وزن آنها معلوم است به يكديگر صلح كنند ، در صورتى صحيح است كه وزن يكى بيشتر از ديگرى نباشد ، و اگر وزن آنها معلوم نباشد و احتمال دهند كه وزن يكى بيشتر از ديگرى است نيز صحّت صلح محل اشكال است . ولى اينها همه در صورتى است كه دو چيز در برابر هم قرار گيرند ، ولى اگر دو عمل صلح و گذشت از طرفين در برابر هم قرار گيرند اشكالى ندارد . مسئله 2363 - اگر دو نفر از يك نفر طلبكار باشند ، يا دو نفر از دو نفر ديگر طلبكار باشند ، و بخواهند طلبهاى خود را به يكديگر صلح كنند ، چنانچه طلب آنان از يك جنس و وزن آنها يكى باشد ، مثلًا هر دو ده من گندم طلبكار باشند ، مصالحه آنان صحيح است . و همچنين است اگر جنس طلب آنان يكى نباشد ، مثلًا يكى ده من برنج و ديگرى دوازده من گندم طلبكار باشد . ولى اگر طلب آنان از يك جنس و چيزى باشد كه معمولًا با وزن يا پيمانه آن را معامله مىكنند ، در صورتى كه وزن يا پيمانه آنها مساوى نباشد ، مصالحه آنان