الشيخ محمد علي الگرامي القمي
390
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مقدارى كه تخمين زدهاند نباشد يا كم و زيادى آن را مصالحه كند . و بنابر احتياط واجب در معامله قيد نكنند كه عوض ، از خرماى همان درخت باشد . مسئله 2297 - فروختن خيار و بادمجان و سبزيها و مانند اينها كه سالى چند مرتبه چيده مىشود ، در صورتى كه محصول آنها ظاهر و نمايان شده باشد و معيّن كنند كه مشترى در سال چند دفعه آن را بچيند اشكال ندارد . مسئله 2298 - اگر خوشه گندم و جو را بعد از آنكه دانه بسته است به چيز ديگرى غير گندم و جو بفروشند اشكال ندارد . ولى به گندم و جو نفروشند ( بنابراحتياط واجب . ) و امّا غير گندم و جو مثل برنج و حبوبات ديگر اگر به همان جنس - ولى از غير همان محصول - بفروشند اشكال ندارد . نقد و نسيه مسئله 2299 - اگر جنسى را نقد بفروشند ، خريدار و فروشنده بعد از معامله بلا فاصله مىتوانند جنس و پول را از يكديگر مطالبه نموده و تحويل بگيرند . و اگر يكى تحويل ندهد ديگرى هم مىتواند تحويل ندهد . و تحويل دادن هر چيزى مناسب با آن چيز است ، مثلًا در خانه و زمين و مانند اينها به اين است كه آن را در اختيار خريدار بگذارند كه بتواند در آن تصرّف كند . و تحويل دادن فرش و لباس و مانند اينها به اين است كه آن را طورى در اختيار خريدار بگذارند كه اگر بخواهد آن را به جاى ديگر ببرد فروشنده جلوگيرى نكند . مسئله 2300 - در معامله نسيه بايد مدت كاملًا معلوم باشد . پس اگر جنسى را بفروشد كه سر خرمن پول آن را بگيرد ، چون مدت كاملًا معيّن نشده معامله باطل است . مگر اينكه حدود سر خرمن به طورى معلوم باشد كه در عرف معيّن حساب شود . مسئله 2301 - اگر جنسى را نسيه بفروشد ، پيش از تمام شدن مدتى كه قرار گذاشتهاند ، نمىتواند عوض آن را از خريدار مطالبه نمايد ، ولى اگر خريدار بميرد و از خودش مال داشته باشد ، فروشنده مىتواند پيش از تمام شدن مدت ، طلبى را كه دارد از ورثه او مطالبه نمايد . مسئله 2302 - اگر فروشنده بگويد اين جنس نقداً به اين مبلغ و نسيه به آن مبلغ و بالاخره معيّن نشود ، معامله باطل است . ولى اگر معيّن شود كه معامله نقد است يا نسيه ، اشكال ندارد هر چند به خاطر نسيه بودن گرانتر قيمتگذارى شود .