كنند جايز است . و در اين صورت آن چيز غير جنس در برابر يك خروار اضافه واقع خواهد شد . و بهتر است يك خروار گندم خوب را به پول بفروشند و بعد با آن پول ، دو خروار گندم بد را بخرند . بلكه در جواز مسئله مزبور فرقى بين موارد رباى عرفى و رباى شرعى نيست ( رباى عرفى آنچه كه در عرف هم زياده است - مثل يك خروار به دو خروار از همان جنس و همان قيمت و رباى شرعى آن است كه قيمتها نابرابرند و شارع دو نوع از آن جنس را برابر حساب كرده است ) پس در زياده گرفتن در هر موردى مىتوان از اين راه استفاده نمود ، البتّه در صورتى كه واقعاً قصد معامله اضافه با آن چيز غير جنس باشد . مسئله 2268 - اگر چيزى را كه مثل پارچه با متر و ذرع مىفروشند ، يا چيزى را كه مثل گردو با شماره معامله مىكنند ، بفروشد و زيادتر بگيرد ، مثلًا ده تا گردو بدهد و يازده تا بگيرد ، اشكال ندارد و بنابر اين نكته حرمت ربا هر نوع سود آورى و همه جا نمىباشد . مسئله 2269 - جنسى را كه در بعضى از شهرها با وزن ، يا پيمانه مىفروشند و در بعضى از شهرها با شماره معامله مىكنند ، اگر در شهرى كه آن را با وزن يا پيمانه ميفروشند زيادتر بگيرد ربا و حرام است و در شهر ديگر ربا نيست ، البتّه اگر جنس را در بيشتر شهرها با وزن يا پيمانه بفروشند كه در اين صورت بنابر احتياط مستحب در هيچ شهرى نبايد آن را به زيادتر بفروشند . مسئله 2270 - اگر چيزى را كه مىفروشد و عوضى را كه مىگيرد از يك جنس نباشد ، زيادى گرفتن اشكال ندارد . پس اگر يك من برنج بفروشد و دو من گندم بگيرد معامله صحيح است . مسئله 2271 - اگر جنسى را كه مىفروشد و عوضى را كه مىگيرد از يك چيز عمل آمده باشد ، بايد در معامله زيادى نگيرد . اگر يك من روغن بفروشد و در عوض آن يك من و نيم پنير بگيرد ، ربا و حرام است . و احتياط واجب آن است كه اگر ميوه رسيده را با ميوه نارس معامله كند نيز زيادى نگيرد . ولى اگر پول نقد يا جنس ديگرى را واسطه قرار دهند اشكالى ندارد . مسئله 2272 - جو و گندم در ربا يك جنس حساب مىشود . اگر يك من گندم بدهد و يك كيلو و نيم مثلًا جو بگيرد ، ربا و حرام است . و نيز اگر مثلًا ده من جو بخرد كه سر خرمن ده من گندم بدهد ، چون جو را نقد گرفته و بعد از مدتى گندم را مىدهد ، مثل آن است كه زيادى گرفته و حرام مىباشد .