الشيخ محمد علي الگرامي القمي
380
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
كسانى كه از معامله حرام پرهيز ندارند . پنجم : معامله بين اذان صبح و اوّل آفتاب . ششم : شغل معامله غلّات كه غذاى اصلى مردم است . هفتم : داخل معامله ديگران شدن به جهت خريد براى خود . هشتم : معاملاتى كه در معرض ربا قرار دارد . معاملات باطل مسئله 2246 - در چند مورد معامله باطل است : اول : خريد و فروش عين نجس ، مثل بول و غائط و مسكرات ، ، و بنابر احتياط واجب ، ولى اگر استفاده حلال دارد مانند كود زراعت جايز است گرچه احوط ترك است . مسئله 2247 - خريد و فروش سگ شكارى يا سگ پاسبان اشكال ندارد . دوم : خريد و فروش مال غصبى مگر آنكه صاحبش معامله را اجازه كند . سوم : خريد و فروش چيزهايى كه مال نيست و بىارزش است . چهارم : معامله چيزى كه منافع معمولى آن فقط كار حرام باشد . مثل آلات قمار و موسيقى . ولى اگر منافع حلالش هم متعارف شد ، به طورى كه ديگر فقط آلت حرام حساب نشود ، معامله براى استفاده حلال آن اشكالى ندارد . پنجم : معاملهاى كه در آن ربا باشد . ششم : غش در معامله گاهى باطل وكلًا حرام است . غش در معامله ، يعنى فروختن جنسى كه با چيز ديگر مخلوط است ، در صورتى كه آن چيز معلوم نباشد و فروشنده هم به خريدار نگويد . مثل فروختن روغنى كه آن را باپيه مخلوط كرده است ، و خلاصه فروش جنس تقلبى ، همهاش تقلبى باشد يا مخلوط . از پيغمبر اكرم ( ص ) منقول است كه فرمود : از ما نيست كسى كه در معامله با مسلمانان غش كند ، يا به آنان ضرر بزند ، يا تقلب و حيله نمايد . و فرمود : هر كه با برادر مسلمان خود غش كند خداوند بركت روزى او را مىبرد و راه معاش او را مىبندد و او را به خودش واگذار مىكند . گاهى غش در معامله علاوه بر حرمت موجب بطلان هم مىشود ، مثل اينكه مس را به جاى طلا بفروشد و اساساً هر جا جنس تحويل شد مصداق عنوان مورد معامله نباشد باطل است ، ولى اگر آن عنوان را دارد ليكن جنس بد را به جاى خوب مثل گندم بد را بجاى خوب فروخته خريدار حق فسخ معامله دارد و به هر حال عمل حرامى مىباشد .