الشيخ محمد علي الگرامي القمي
359
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
بنابر احتياط واجب ابتداء حق الناس را بدهد و آنگاه مىتواند خمس يا زكات را بدهد ، يا كفاره و نذر و مانند اينها را اداء نمايد و تقسيم لازم نيست و تصميم بگيرد كه بقيه بدهى هايش را بعداً بپردازد ولى اگر از طرف حاكم شرع حكم افلاس و حجر او صادر شده باشد بايد تقسيم شود . مسئله 2116 - كسى كه خمس يا زكات بدهكار است ، و نذر و مانند اينها هم بر او واجب است ، و قرض هم دارد ، اگر بميرد و مال او براى همه آنها كافى نباشد ، چنانچه مالى كه خمس و زكات آن واجب شده از بين نرفته باشد بايد خمس يا زكات را بدهند و بقيه مال او را به چيزهاى ديگرى كه بر او واجب است قسمت كنند ، و اگر مالى كه خمس و زكات آن واجب شده از بين رفته باشد بايد مال او را به خمس و زكات و قرض و نذر و مانند اينها قسمت نمايند . مثلًا اگر چهل تومان خمس بر او واجب است و بيست تومان به كسى بدهكار است و همه مال او سى تومان است بايد بيست تومان بابت خمس ، و ده تومان به دَين او بدهند . مسئله 2117 - كسى كه مشغول تحصيل علم است و اگر تحصيل نكند مىتواند براى معاش خود كسب كند ، چنانچه تحصيل آن علم ، واجب يا مستحب باشد مىشود به او زكات داد . و اگر تحصيل آن علم ، واجب يا مستحب نباشد زكات دادن به او اشكال دارد . زكات فطره مسئله 2118 - كسى كه موقع غروب شب عيد فطر ، بالغ و عاقل و به هوش و غنى است بايد براى خودش و كسانى كه نان خور او هستند ، هر نفرى يك صاع كه تقريباً سه كيلو است گندم يا جو يا خرما يا كشمش يا برنج يا ذرت و مانند اينها به مستحق بدهد . و اگر پول يكى از اينها را هم بدهد كافى است . و بنابر احتياط ، فطره را از آنچه قوت متعارف در شهر اوست بدهد و بهتر است از آنچه قوت معمولى خود او و خانواده اوست بدهد . مسئله 2119 - كسى كه مخارج سال خود و عيالاتش را ندارد و كسبى هم ندارد كه بتواند مخارج سال خود و عيالاتش را بگذراند فقير است و دادن زكات فطره بر او واجب نيست . مسئله 2120 - انسان بايد فطره كسانى را كه در غروب شب عيد فطر نان خور او حساب مىشوند بدهد ، كوچك باشند يا بزرگ ، مسلمان باشند يا كافر ، دادن خرج آنان بر او واجب باشد يا نه ، در شهر خود او باشند يا در شهر ديگر .