پولى را كه براى خريد اينها داده حساب نمايد . ولى كسى كه بدون گاو و چيزهاى ديگرى كه براى زراعت لازم است نمىتواند زراعت كند ، اگر آنها را بخرد و به واسطهء زراعت ، به كلى از بين بروند يا قيمت آنها كم شود قيمت آنها را مىتواند جزء مخارج حساب كند . مسئله 2020 - اگر انسان در چند شهر كه فصل آنها با يكديگر اختلاف دارد و زراعت و ميوه آنها در يك وقت به دست نمىآيد گندم يا جو يا خرما يا انگور داشته باشد و همه آنها محصول يك سال حساب شود ، چنانچه چيزى كه اوّل مىرسد به اندازه نصاب ، يعنى 288 من 45 مثقال كم باشد بايد زكات آن را موقعى كه مىرسد بدهد و زكات بقيه را هر وقت به دست مىآيد اداء نمايد . و اگر آنچه اوّل مىرسد به اندازه نصاب نباشد صبر مىكند تا بقيه آن برسد . پس اگر روى هم به مقدار نصاب شود زكات آن ، واجب است . و اگر به مقدار نصاب نشود زكات آن واجب نيست . و اگر از اوّل يقين دارد كه روى هم به مقدار نصاب مىباشند لازم است زكات محصول اولى را پس از وقت تعلق حكم زكات محصولات بعدى بدهد هر چند هنوز آنها نرسيده باشند . مسئله 2021 - اگر درخت خرما يا انگور در يك سال ، دو مرتبه ميوه دهد ، چنانچه روى هم به مقدار نصاب باشد ، بنابر احتياط ، زكات آن واجب است . مسئله 2022 - اگر مقدارى خرما يا انگور تازه دارد كه خشك به آن اندازهء نصاب مىشود ، چنانچه بخواهد به قصد زكات از تازه آن به قدرى به مستحقّ بدهد كه اگر خشك شود به اندازهء زكاتى باشد كه بر او واجب است اشكالى ندارد ليكن احوط تأخير زكات است تا وقت خشك شدن و يا اين‌كه به قصد قرض بدهد و بعد حساب كند . مسئله 2023 - كسى كه بدهكار است و مالى هم دارد كه زكات آن واجب شده اگر بميرد بايد اوّل ، تمام زكات را از مالى كه زكات آن واجب شده بدهند بعد ، قرض او را اداء نمايند . مسئله 2024 - كسى كه بدهكار است و گندم يا جو يا خرما يا انگور هم دارد ، اگر پيش از آنكه زكات اينها واجب شود بميرد و ورثه قرض او را از مال ديگر بدهند ، هر كدام كه سهمشان به 288 من 45 مثقال كم برسد بايد زكات بدهد . و اگر پيش از آنكه زكات اينها واجب شود قرض او را ندهند ، چنانچه مال ميّت فقط به اندازه بدهى او باشد واجب نيست زكات اينها را بدهند و اگر مال ميّت بيشتر از بدهى او باشد در صورتى كه بدهى او به قدرى است كه اگر بخواهند اداء نمايند بايد مقدارى از گندم و جو و خرما و انگور را هم به طلبكار