الشيخ محمد علي الگرامي القمي
224
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مسئله 1250 - وقتى يكى از شكّهاى صحيح براى انسان پيش آيد ، چنان كه گفته شد ، بايد فوراً فكر كند . ولى اگر امور مؤثّر در تحقيق از ذهن نمىرود ، چنانچه كمى بعد فكر كند ، اشكال ندارد ، مثلًا اگر در سجده شكّ كند ، مىتواند تا بعد از سجده ، فكر كردن را تأخير بيندازد . مسئله 1251 - اگر اوّل گمانش به يك طرف بيشتر باشد ، بعد دو طرف در نظر او مساوى شود ، بايد به دستور شكّ عمل نمايد . و اگر اوّل دو طرف در نظر او مساوى باشد و به طرفى كه وظيفه اوست بنا بگذارد ، بعد گمانش به طرف ديگر برود ، بايد طرف گمان را بگيرد و نماز را تمام كند . مسئله 1252 - كسى كه نمىداند گمانش به يك طرف بيشتر است يا هر دو طرف در نظر او مساوى است ، يعنى نمىداند كه گمان دارد يا شكّ ، اگر احتمال مىدهد به يك طرف گمانش زيادتر باشد ، يعنى توجّهش به يك طرف بيشتر است ، بايد آن طرف را بگيرد ، والّا به دستور شكّ عمل كند ، و اگر اين توجّه را هم در خود نمىبيند ، به حالت قبلى ، اگر شكّ يا ظنّ بوده عمل كند ، و اگر حالت قبلى ظنّى يا شكّى در آن مورد ندارد ، حكم شكّ را دارد . البتّه اين مسئله در افراد عادّى كمتر اتّفاق مىافتد . مسئله 1253 - اگر بعد از نماز بداند كه در بين نماز حال ترديدى داشته ، كه مثلًا دو ركعت خوانده يا سه ركعت و بنا را بر سه گذاشته ، ولى نداند كه گمانش به خواندن سه ركعت بوده ، يا هر دو طرف در نظر او مساوى بوده ، بايد نماز احتياط را بخواند . مسئله 1254 - اگر موقعى كه تشهّد مىخواند ، يا بعد از ايستادن شكّ كند كه دو سجده را بجا آورده يا نه ، و در همان موقع يكى از شكّهائى كه اگر بعد از تمام شدن دو سجده اتّفاق بيفتد صحيح مىباشد ، براى او پيش آيد ، مثلًا شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت ، چنانچه به دستور آن شكّ عمل كند ، نمازش صحيح است . ولى احتياط مستحب اعاده نماز است . مسئله 1255 - اگر پيش از آنكه مشغول تشهّد شود ، يا پيش از ايستادن ، شكّ كند كه دو سجده را بجا آورده يا نه ، و در همان موقع يكى از شكّهائى كه بعد از تمام شدن دو سجده صحيح است ، برايش پيش آيد ، نماز باطل است . مسئله 1256 - اگر موقعى كه ايستاده ، بين سه و چهار يا بين سه و چهار و پنج شكّ كند و يادش بيايد كه يك سجده يا دو سجده را از ركعت پيش بجا نياورده ، نمازش باطل است .