مسئله 1239 - كسى كه زياد شكّ مىكند ، اگر شكّ كند چيزى را كه ركن نيست ، بجا آورده يا نه و اعتنا نكند و بعد يادش بيايد كه آن را بجا نياورده ، چنانچه از محلّ بجا آوردن آن نگذشته ، بايد آن را بجا آورد ، و اگر از محلّ آن گذشته نمازش صحيح است . مثلًا اگر شكّ كند كه حمد خوانده يا نه و اعتنا نكند ، چنانچه در قنوت يادش بيايد كه حمد نخوانده ، بايد بخواند ، و اگر در ركوع يادش بيايد ، نماز او صحيح است . 5 - شكّ امام و مأموم مسئله 1240 - در نماز جماعت اگر امام يا مأموم حساب ركعات را داشته باشد ديگرى نبايد به شكّ خود اعتنا كند اگر امام جماعت در شمارهء ركعتهاى نماز شكّ كند ، مثلًا شكّ كند كه سه ركعت خوانده يا چهار ركعت ، چنانچه مأموم يقين يا گمان داشته باشد كه چهار ركعت خوانده و به امام بفهماند كه چهار ركعت خوانده است ، امام بايد نماز را تمام كند ، و خواندن نماز احتياط لازم نيست . و نيز اگر امام يقين يا گمان داشته باشد كه چند ركعت خوانده و مأموم در شماره ركعتهاى نماز شكّ كند ، بايد به شكّ خود اعتنا ننمايد . 6 - شكّ در نماز مستحبى مسئله 1241 - اگر در شماره ركعتهاى نماز مستحبى شكّ كند ، چنانچه طرف بيشتر شكّ ، نماز را باطل مىكند ، بايد بنا را بر كمتر بگذارد ، مثلًا اگر در نافله صبح شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت ، بايد بنا بگذارد كه دو ركعت خوانده است ، و اگر طرف بيشتر شكّ ، نماز را باطل نمىكند ، مثلًا شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا يك ركعت ، بهر طرف شكّ عمل كند ، نمازش صحيح است ولى بهتر است بنا را بر كمتر بگذارد . مسئله 1242 - كم شدن ركن ، نافله را باطل مىكند ، ولى زياد شدن ركن ، آن را باطل نمىكند ، پس اگر يكى از كارهاى نافله را فراموش كند و موقعى يادش بيايد كه مشغول ركن بعد از آن شده ، مىتواند آن كار را انجام دهد و دوباره آن ركن را بجا آورد . مثلًا اگر در بين ركوع يادش بيايد كه سوره را نخوانده ، مىتواند برگردد و سوره را بخواند و دوباره به ركوع رود . مسئله 1243 - اگر در يكى از كارهاى نافله شكّ كند - خواه ركن باشد يا غير ركن - چنانچه محلّ آن نگذشته ، بايد بجا آورد ، و اگر محلّ آن گذشته ، به شكّ خود اعتنا نكند .