الشيخ محمد علي الگرامي القمي
153
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مسئله 821 - كسى كه نمىتواند نشسته نماز بخواند ، بايد در حال نماز به پهلوى راست طورى بخوابد كه جلوى بدن او رو به قبله باشد ، و اگر ممكن نيست ، بايد به پهلوى چپ طورى بخوابد كه جلوى بدن او رو به قبله باشد ، و اگر اين را هم نتواند ، بايد به پشت بخوابد بطورى كه كف پاهاى او رو به قبله باشد . مسئله 822 - نماز احتياط و سجده و تشهّد فراموش شده را بايد رو به قبله انجام داد ، و سجدهء سهو را نيز بنابر احتياط مستحب رو به قبله بجا آورد . مسئله 823 - نمازهاى مستحبى را مىشود در حال راه رفتن و سوارى خواند و براى ركوع و سجود هم با سر اشاره نمود و براى سجده سر را بيشتر فرود آورد ، و لازم نيست پيشانى بر مُهر و مانند آن بنهد ، گرچه احوط است بخصوص هنگام سوارى . و اگر انسان در اين دو حال ، نماز مستحب بخواند ، لازم نيست رو به قبله باشد ولى بهتر اينست كه تكبيرةالاحرام را رو به قبله بگويد . مسئله 824 - كسى كه مىخواهد نماز بخواند ، بايد براى پيدا كردن قبله كوشش نمايد ، تا يقين كند قبله كدام طرف است و يا به گفته دو شاهد عادل عمل كند ، به شرط اينكه از روى نشانههاى حسّى شهادت دهند . و اگر نتواند يقين پيدا كند ، بايد به گمانى كه از محراب مسجد مسلمانان يا قبرهاى آنان يا از راههاى ديگر پيدا مىشود عمل نمايد ، حتّى اگر از گفته فاسق يا كافرى كه بواسطهء قواعد علمى قبله را مىشناسد گمان به قبله پيدا كند كافى است . قبلهنماهاى معمولى اگر بوسيله شخص متخصّص و مورد اعتماد ساخته شده باشد ، از بهترين وسايل تشخيص قبله در اين زمان مىباشد . مسئله 825 - كسى كه گمان به قبله دارد ، اگر بتواند گمان قويترى پيدا كند نمىتواند به گمان خود عمل نمايد ، مثلًا اگر ميهمان از گفتهء صاحب خانه گمان به قبله پيدا كند ولى بتواند از راه ديگرى گمان قويترى پيدا كند ، نبايد به حرف او عمل نمايد ، ولى اگر صاحب خانه مورد اعتماد و اهل تشخيص مىباشد كفايت مىكند . مسئله 826 - اگر براى پيدا كردن قبله وسيلهاى ندارد ، يا با اينكه كوشش كرده ، گمانش به طرفى نمىرود ، چنانچه وقت نماز وسعت دارد ، بايد بنابراحتياط واجب چهار نماز به چهار طرف بخواند ، و اگر به اندازهء چهار نماز وقت ندارد ، بايد به اندازهاى كه وقت دارد ، نماز بخواند ، و اگر فقط به اندازهء يك نماز وقت دارد ، بايد يك نماز به هر طرفى كه