الشيخ محمد علي الگرامي القمي
33
حاكميت و قانون اساسى در اسلام (فارسى)
سومين منبع قانون اساسى اسلام رفتار و اعمالى است كه خلفاء راشدين پس از پيغمبر صلى الله عليه و آله انجام مىدادند ما وقتى به كتابهاى حديث وتاريخ و روششناسى اسلام رجوع مىكنيم مىبينيم پر از روايات و سوابقى از كارهاى صحابهى پيغمبر صلى الله عليه و آله است كه براى جريان امور دولت پس از پيغمبر صلى الله عليه و آله انجام دادهاند و آنها نيز دليلى بر نظريهى اسلام است . اين مسئله از روز اول مورد قبول همه بوده كه اگر اصحاب پيغمبر صلى الله عليه و آله همگى يكى از احكام و مسائل دين را طورى فهميده و عمل نمودند كه اصطلاحاً اجماع ناميده مىشود - و يا هر چه كه خلفا راشدين در مسائل مختلف دولتى و قانونى با مشورت صحابه حكم نمودند براى مسلمانان بعدى حجت بوده بايد بى كم و زياد تسليم آن باشند ، و آن از اين جهت است كه اتفاق صحابه بر عقيدهاى يا كارى ، اساسى جز فهم صحيحى از