الشيخ محمد علي الگرامي القمي
48
خدا در نهج البلاغه (فارسى)
به مورچه نگاه كنيد با آن جثّهء كوچك و ظرافت اندام كه به سختى به چشم آيد و به انديشه نيايد چگونه بر زمين جنبد و روزيش را يابد . دانه را به لانه برد و در جايگاهش نهد ، در تابستان به فكر زمستان ، و در چينش دانه در لانه در فكر برداشتش ، روزيش ضمانت شده و براساس نيازش به دو رسيده . خداى بخشنده از او غفلت نكند و پروردگار مدبّر او را نااميد نسازد گرچه او در دل سنگ صاف و هموار و يا صخرهء بلند و ناهموار باشد » « 1 » . سپس حضرت به نظام دقيق خورشيد و ماه ، درختان و آب و سنگ ، گردش شبوروز و كوهها و دريارها اشاره نموده و نتيجه مىگيرد : « و هل يكون بناء من غير بان ؟ او جناية من غير جان ؟ ؛ اينك بينديشيد آيا بدون سازنده ، ساختمانى ممكن است يا هيچ جنايتى بدون جنايتكارى صورت پذيرد ؟ ! » « 2 » . در جملههاى مذكور ، به نظام هماهنگ حيوانات كوچك و بزرگ اشاره شده است . مورچه ، از همهء توانمنديها و ابزار برآوردن احتياجاتش برخوردار است ، همانطور كه حيوانات بزرگ از اين ابزار برخوردارند . « 3 » در بيانات فوق ، امام عليه السّلام يك جا و عام ، بر شگفتىهاى جهان آفرينش اشاره كرده است .
--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 227 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبه 227 . ( 3 ) . در اين جمله ، « تكفّل رزق » از سوى خداوند ، اعطاى وسائل كسب روزى از طرف او معنا شده است . چنين بيانى از سوى امام عليه السّلام ، راهگشاى بسيارى از ديگر تعبيرات روايات است .