الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ وَسَخَّرَ لَكُمُ الفُلْكَ لِتَجْرِىَ فِى البَحْرِ بِأَمْرِهِ وَسَخَّرَ لَكُمُ الأَنْهارَ * وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالقَمَرَ دائِبَيْنِ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ * وَآتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ » ؛ « 1 » خداى متعال آسمانها و زمين را آفريد و از آسمان آب فرو ريخت . بدين وسيله از ميوه‌ها براى شما روزى فراهم ساخت . و كشتى را در درياها مسخر كرد كه به فرمان او در جريان است . رودها را ( براى آبيارى ) و خورشيد و ماه را با حركت دايم و شب و روز را براى شما مسخر نمود و هر چه از ( ته دل ) خواهان آن بوديد اجابت كرد . از اين قبيل آيات در كتاب الهى فراوان است . باز در مقام اشباع هر دو موهبت عقل و عاطفه مىفرمايد : « أَوَ لَمْ يَرَوْا أَ نَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمّا عَمِلَتْ أَيْدِينا أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُونَ * وَذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَمِنْها يَأْكُلُونَ » ؛ « 2 » آيا نمىبينيد كه ما براى ( تأمين راحتى و سعادت ) آنها با دست قدرت خود چهارپايانى آفريديم كه آنها را در ملك خود درآورده و آنها را چنان زبون و ذليل ساختيم كه بعضى از آنها را به مصرف سوارى درآورده و بعضى ديگر را براى خوراك استفاده مىكنند . با اين كه اسب و الاغ نيرومند هستندو چنانچه بناى سركشى بگذارند استفاده از آنها بسيار مشكل است ، با اين حال در اختيار بشر قرار گرفته است . از اين آيه به خوبى فهميده مىشود كه اين نظام خلقت از مدبّر حكيم و مهربان حكايت مىكند . نيز در آيهء ديگر مىفرمايد : « وَالَّذِى خَلَقَ الأَزْواجَ كُلَّها وَجَعَلَ لَكُمْ مِنَ الفُلْكِ وَالأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ * لِتَسْتَوُوا عَلى ظُهُورِهِ . . . » ؛ « 3 » آن خدايى كه همهء اقسام آفريده‌ها را آفريد و از كشتىها و چهارپايان براى شما مركب و

--> ( 1 ) . ابراهيم ( 14 ) آيات 32 - 33 . ( 2 ) . يس ( 36 ) آيات 71 - 72 . ( 3 ) . زخرف ( 12 ) آيات 12 - 14 .