اعضا و بدن منعكس خواهد بود . اما در قلب به پاكى نيت و خيرخواهى براى عموم ، در زبان اظهار سپاس و در اعضا با صرف نعمت‌هاى الهى در آنچه دستور داده شده و صرف نكردن آن در نافرمانىها . مثلًا نعمت دو چشم آن است كه هر عيبى را از مسلمانى ديد آن را مخفى بدارد و با نعمت دست ، به سوى آنچه نهى شده دست درازى نكند و . . . . شايد در آيهء مباركه به همين مرحله از شكر اشاره شده : « فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » ؛ « 1 » خود را از آنچه خدا نهى كرده است نگه داريد تا بدين وسيله شكرگزار باشيد . در كافى از حضرت صادق عليه السلام روايت شده كه فرمودند : شُكر النِعَمِ اجْتِنابُ المَحارِم وَ تمام الشُكرِ قُولُ الرَّجُلِ : الحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العالَمينَ ؛ سپاس گزارى از نعمت عبارت است از اجتناب از محرمات الهى و به جاآوردن شكر كامل ، گفتن الحمدُ لِلّهِ رَبِّ العالمينَ است . راز تأكيد قرآن بر حمد و شكر و تسبيح در قرآن كريم و در سخنان پيامبر گرامى و ائمه طاهرين عليهم السلام و ستايش و ثناى الهى تأكيد فراوان شده تا اندازه‌اى كه هيچ حركت و سكونى نيست كه در آن ستايش و سپاس ذات احديت به مناسبت حال و مقام وارد نشده باشد . حال بايد فهميد فلسفهء اين همه تأكيد در همهء حالات انسان چيست ؟ وجود دو كانون عقل و عواطف در انسان براى درك اين جهت بايد در ساختمان آدمى تأمل نماييم . در ساختمان انسان دو كانون است : يكى كانون عقل و انديشه ، ديگرى كانون قلب و عواطف . هر يك از اين دو ، منشأ آثار خاص و فعاليت مخصوص است و هر دو در تكامل انسان بايد به فعاليت خود بپردازند و گرنه به اساس اين طرفه موجود يعنى انسان خلل وارد مىآيد . اثر عقل و انديشه عبارت است از به حساب كارها رسيدن و به پايان و نتايج كارها نگريستن و استنباط معانى كلى از جزئيات و درك كليات كه انگيزهء پيدايش اين همه

--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 123 .