نيوتن چيزى جز پشتكار در مطالعه و دقت و كنار زدن اميال زودگذر ندارد . كانت فرانسوى سرمايه‌اش همان نظم روحى بالنسبه او بود همه روزه ساعت 5 / 3 بعد از ظهر از منزل خارج مىشد و به طورى منظم بود كه همسايگانش همين كه صداى پاى او را مىشنيدند مىگفتند ساعت‌هاى خود را با ساعت جاندار تطبيق كنيد ( 5 / 3 بعد از ظهر ) تنها يك روز اين برنامه تغيير يافت و آن روز بود كه غرق در مطالعهء كتاب « اميل » اثر روسو شده بود كه بعدها خط مشى فلسفىاش را به كلى عوض كرد . « 1 » آن وقت درباره‌اش هانيه آلمانى مىگفت ميان ظاهر كانت و انديشه‌هاى شگرف او به حدى تفاوت است كه همانها كه به حساب لبان متبسم كانت با او گرم مىگيرند اگر به درياى ژرف روحيش پى مىبرند از ترس و وحشت از برابرش فرار مىكنند و ابهت و عظمتش آنها را خرد مىكند . « 2 » بسيارند كسانى كه شايد هنوز خيال مىكنند اين همه عظمتى كه على بن ابيطالب عليه السلام در جهان بشريت گذشته و امروز دارد به خاطر شجاعت‌ها و پيكارها و رسيدگىهايش به مستمندان و غيره است ، ولى اينها همه آثار روحى وى هستند بايد پيش از آنها دقت در اقيانوس با عظمت روح و روان آن سرور كه به قول ابن سينا مجمع اضداد است نمود كه بشريت را

--> ( 1 ) - ص 267 ماجراهاى جاودان در فلسفه . ( 2 ) - ص 268 ، ماجراهاى جاودان در فلسفه متوفى 1804 .