نمىتواند فراتر رود و به فرموده امام صادق عليه السلام امام ششم اسلام از نظر شيعه : « ان اللّه قد جعل لكل شىء حدا . ( وسائل - اطعمه و اشربه ) خداوند براى هر چيزى حدى قرار داده است » . آيا روح همچنين است ؟ مىتوان براى آن حدى بيان داشت كه روح نتواند فراتر رود . عده‌اى از فلاسفه از جمله شهاب الدين سهروردى ( كه رئيس فلسفه اشراق اسلامى به شمار مىرود ) مىگويند روح و كليه موجودات مجرد كه در ما فوق روح هستند حدى ندارند . خلاصه عقيده و توضيح مذهب آنها به طورى كه مناسب با محفل ما باشد و حتى المقدور از اصطلاحات بدور باشد اين است كه : ما قبول داريم كه روح هم به پيروى از قانون عمومى علت و معلول ، معلول حضرت حق جل و علا بوده و مهر امكان و احتياج به پيشاپيش خورده و مخلوق مىباشد ليكن اين حساب علت و مبدأ پيدايش روح است كه از كجا پيدا شده و علتش چه بوده است ، ولى از نظر امكان ترقى و استعداد تكامل هر چقدر بالا رود باز هم راه ترقى برايش باز و بدون اينكه چيزى بتواند مانع قطعى ارتقاء بشر شود مىتواند به تكاملى بى نهايت برسد تا به جائى كه پيوند با بىنهايت پيدا كرده طبق حديث « قدسى » چشم و گوش او علم خدائى شود . جمله قرآنى « انّى جاعل فى الارض خليفة » ( من در زمين جانشينى مىگذارم . . ) و آيات ديگرى كه بشر را خليفه - اللّه ناميده است و نيز روايت : « بنده‌ام انسان ! تو مىتوانى با اطاعت من به همه چيز فرمان دهى و