عز الدين حسينى زنجانى
99
حكمت فاطمى (تلخيص شرح خطبه حضرت زهرا ع) (فارسى)
يكايك آنان ، بيان مىفرمايد و اين مطابق قرآن كريم است . دارا بودن چنين صفتى براى ذات مقدس احديت مطابق حكم عقل است « 1 » و مفهوم بىنياز بودن بارى متعال آن است كه هيچ كارى از او به منظور فايده بردن از آن و يا نيازداشتن به آن صورت نمىگيرد . از طرفى همهء موجودات فعل خدا هستند و چون او حكيم است ، با در نظر داشتن اصل بىنيازى ذات مقدسش ، هدف از خلقت موجودات كه فعلش مىباشند چيست ؟ ذات بىهمتاى الهى برتر از آن است كه از او كار بيهوده سر زند . در فعل پروردگار جهان بيشتر از سه احتمال نيست : 1 . بدون غرض و مصلحت است . 2 . غرض و فايده دارد و برگشت به ذات احديت مىنمايد . 3 . غرض و مصلحت به خاطر انسانهاست . در احتمال اوّل عبث لازم مىآيد و كار عبث ذاتاً قبيح است و به حكم ضرورت عقل از ذات احديت قبح سر نمىزند . احتمال دوم نيز منتفى است ، زيرا لازم مىآيد كه به ذات احديت نياز راه يابد و نياز در ذاتِ داراى كمال بىانتها ، محال است و با آن منافات دارد . احتمال سوم باقى مىماند و آن متعين است كه غرض و مصلحتى در كار است و هدف ، رساندن فايده
--> ( 1 ) . زيرا لازمه تصور هر نوع نياز و احتياج آن است كه ذات ، فاقد آن كمال باشد و چنانچه به آنكمال رسيد نيازش بر طرف شود . در اين صورت خداوند متعال داراى ذاتى است كه آن ذات فاقد مرتبهاى از كمال مىباشد و لازمهء چنين سخنى تركيب است و احتياج مركب به اجزاى خود ، كاملًا روشن است و هر جا احتياج تصور شود مستلزم امكان است و اين خلاف فرض واجبالوجود بودنِ ذات الهى است . .