عز الدين حسينى زنجانى

94

حكمت فاطمى (تلخيص شرح خطبه حضرت زهرا ع) (فارسى)

خود نمىتوان تصور نمود . چنان كه در آيهء شريفه است : « لا يُسْأَلُ عَمّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْألُونَ » ؛ خداى متعال از آنچه كه مىكند سؤال نمىشود [ زيرا خود ذات ، جواب سؤال است ] ولى بندگان از آنچه عمل مىكنند سؤال مىشوند . قدرت خدا معناى قدرت قدرت خدا آن است كه ذات احديت نه از علت خارجى بلكه به سبب خود آن چنان باشد كه به جهت احاطه او به نظام خير كه - عين ذاتش است - موجودات از او صادر شود در معنا و مفهوم قدرت ، معتبر نيست كه فعل در خارج موجود نباشد ، بعد قدرت به آن تعلق گيرد و موجود شود ؛ بنابراين قادر يعنى اگر خواست انجام مىدهد و اگر نخواست انجام نمىدهد . خواه فعل دايماً مورد مشيت باشد يا نه . به عبارت ديگر در صدق قدرت لازم نيست كه زمانى فعل از فاعل جدا باشد و در زمان ديگر به فعل تعلق گيرد و زمان ديگر به ترك آن . اگر فاعلى كه انسان باشد بخواهد فعلى را انجام بدهد ، بايد علم و ارادهء به آن فعل ضميمه گردد ، تا آن فعل در خارج وجود يابد و چنانچه علم و اراده ضميمه گرديد وقوع در خارج حتمى است . حال در ذات احديت كه علم و اراده‌اش عين ذاتش مىباشد وقوع فعل ، واجب و تركش ممتنع است . اين معناى قدرت نزد حكماست كه مناسب ذات احديت مىباشد . پس معناى جملهء كَوَّنَها بِقدرتِهِ . . . چنين است : ذات احديت همهء پديده‌ها