امام بايد راه‌شناس باشد و بر اساس منطق و حجت روشن مردم را به آن راه دعوت كند و چنان آنان را در آن راه رهبرى كند كه دچار رنج و ملالتِ فكر و خستگى نشوند و با اطمينان خاطر ، آنان را به سرچشمهء گوارا و صاف برساند . بديهى است چنين شخصى بايد مقام علمى بالايى داشته باشد تا بتواند در پرتو توان‌مندى علمى به مشكلات اعتقادى و اجتماعى پاسخ مناسب و مطابق فطرت بدهد . بنا به فرمودهء پيامبر صلى الله عليه و آله اين شخص جز على عليه السلام نيست ؛ چه اين كه حضرتش دربارهء وى فرمود : أنا مدينة العلم و على بابها « 1 » و يا در روايت ديگر مىفرمايد : هر كسى مىخواهد به عزم و ارادهء نوح و علم آدم و حلم ابراهيم و هوشيارى موسى و زهد عيسى بنگرد ، به على بن ابىطالب عليه السلام نگاه كند . « 2 » در زمان خلافت ابوبكر يكى از دانشمندان يهود نزد ابوبكر رفته و گفت : شما جانشين پيامبر هستيد ؟ گفت : آرى . گفت : ما در تورات خوانده‌ايم كه جانشين انبيا بايد اعلم و داناترين امت خود باشد . حال سؤال ما از شما اين است ، بگوييد : خدا در كجاست ؟ آيا در آسمان است و يا در زمين ؟ در پاسخ گفت : در آسمان ، در عرش نشسته است . - بنابراين ديگر زمين خدايى ندارد ؛ چون خدا در عرش است . و بنا به گفتهء شما در بعضى مكان‌ها هست و در بعضى ديگر نيست .

--> ( 1 ) . النص و الاجتهاد ، ص 568 ( مصادر فراوان اين روايت در اين كتاب آمده است ) ؛ مناقب اهل‌البيت ، ص 190 . . ( 2 ) . همان ، ص 191 ؛ به نقل از شرح نهج البلاغه ابن‌ابىالحديد از احمد بن حنبل . .