مىشوند . آن‌گاه مىگويم . اينها اصحاب من هستند ، كجا مىروند ؟ جواب مىرسد : همين اصحاب تو پس از اين كه آنها را مفارقت نمودى به اعقابشان برگشتند . [ يعنى از اسلام خارج شده و به كفر بازگشتند ] آن گاه من همانند عبد صالح ، عيسى بن مريم مىگويم : من مادامى كه در ميان آنان بودم بر آنان‌مراقب و گواه بودم ، و از هنگامى كه مرا قبض روح نمودى ، تو خود بر آنان مراقب و گواهى . باز در آخر تفسير سورهء مائده در خطبه‌اى در شرح اوضاع محشر نقل مىكند : رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : آگاه باشيد ! به تحقيق مردانى از امت مرا در محشر مىآورند و آنها را به‌طرف چپ [ از جايگاه من ] مىبرند . آن‌گاه مىگويم : پروردگارا ! اينان اصحاب من هستند ! جواب مىآيد : تو نمىدانى پس از تو اينان چه حادثه‌هايى را آفريدند . آن‌گاه من همانند عبد صالح ، عيسى بن مريم مىگويم : . . . . « 1 » بدين‌سان رسول اكرم صلى الله عليه و آله نگرانى خود را ابراز مىكرد كه اصحابش چه حادثه‌هايى پس از ارتحالش ، به بار خواهند آورد . بنابراين طبق رواياتِ صحيح بخارى و منابع ديگر « 2 » نگرانى شديد رسول اكرم ثابت مىشود و هم هشدار آن بزرگوار ، كه نه فقط بزرگان اصحاب ، مرتد مىشوند ، بلكه به حكم خطبهء حجة الوداع نگرانى اكثر

--> ( 1 ) . همان ، كتاب تفسير القرآن ، ص 69 . . ( 2 ) . فتح البارى ، ج 13 ، ص 32 . .