السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
56
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
ربوبيّت ربوبيّت : تربيت خلق و تدبير امور آنان درتكوين و تشريع . از آن به مناسبت در باب طهارت سخن گفتهاند . ربوبيّت از صفات خداوند متعال است و در معانى مالك ، سيد ( مولا ) ، تربيت كننده ، تدبير كننده ، قيّم و نعمت دهنده به كار مىرود . كاربرد اين صفت به همهء معانى ياد شده نسبت به خداوند متعال صحيح است . عنوان « رَبّ » بدون اضافه به چيزى تنها بر خداوند اطلاق مىشود و اطلاق آن با اضافه ، بر غير خدا نيز صحيح است ، مانند ربّ الدار ؛ يعنى مالك خانه . 1 ثبوت صفت ربوبيّت براى خدا و نيز اختصاص آن به حضرت حق تعالى از ضروريات آموزههاى همهء اديان آسمانى ، بويژه آيين مقدس اسلام است ، از اين رو ، اقرار به ربوبيت خداوند متعال از اصول دين به شمار رفته و انكار آن موجب كفر ( - - - ) كفر ) است ؛ چنان كه شريك قرار دادن براى او در اين صفت شرك ( - - - ) شرك ) مىباشد . البته خداوند متعال برتر از آن است كه به ذات خود با آفريدهها ارتباط داشته باشد ؛ بدين جهت هدايت تكوينى و تشريعى او از طريق وسايط و اسبابى همچون فرشتگان ، پيامبران و جانشينان آنان در جهان آفرينش جريان مىيابد . از جملهء اين وسايط ، بلكه بزرگترين و برترين آنها وجود نازنين حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و اهل بيت او عليهم السّلام مىباشند . 2 از اين رو ، در برخى روايات عنوان « رَبّ » بر امام عليه السّلام - از اين جهت كه دست خداوند در تربيت خلق و تدبير امور ايشان در تكوين و تشريع است - اطلاق شده است ؛ چنان كه در تفسير آيهء شريفهء « وَ أَشْرَقَتِ الأَرضُ بِنورِ رَبّها ؛ 3 زمين به نور پروردگارش درخشان گرديد » آمده است : ربّ زمين ، امام در زمين است . 4 البته اعتقاد به ربوبيت استقلالى آنان با نفى ربوبيت از خداى متعال يا شراكت آنان با خداوند متعال در ربوبيّت ، غلوّ ( - - - ) غلوّ ) به شمار رفته و كفر و شرك است . 5