وجوب حج مشروط به استطاعت ، و تحقق آن نيز منوط به امورى از جمله امنيت داشتن راه و بى خطر بودن آن است 21 ( - - - ) استطاعت ) . كسى كه با تعدّى و تجاوز و كشيدن سلاح ، راه را بر مردم ناامن مىكند ، محارب به شمار مىرود و حدّ محاربه ( - - - ) محاربه ) بر او جارى مىگردد . 22 اگر كسى زمينى را بفروشد كه ملكش از همهء اطراف بر آن احاطه داشته باشد ، در صورتى كه آمد و شد به آن زمين از يك طرف معين شرط شود ، معامله صحيح است ؛ اما اگر رفت و آمد از يك جهت نامعيّن شرط شود ، معامله باطل است . اگر فروشنده به خريدار بگويد : اين زمين را با همهء حقوق آن به تو فروختم ، معامله صحيح است و براى خريدار حق عبور و مرور به آن زمين از چهار طرف ثابت مىشود ؛ 23 هرچند برخى در اين فرض احتمال بطلان معامله را داده‌اند . 24 اگر هنگام معاملهء ملكى نامى از راه آن برده نشده و معامله از اين جهت مطلق باشد ، به گفتهء برخى ، در اين فرض نيز حق آمد و شد به آن ملك ، از همهء جهات براى خريدار ثابت است . اما اگر هنگام معامله ، حق رفت و آمد از همهء جهات از خريدار سلب شده باشد ، در صحت يا بطلان معامله دو احتمال داده شده است . 25 1 . منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 160 * 2 . جواهر الكلام 38 / 76 - 77 * 3 . منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 161 - 162 ؛ مهذب الأحكام 23 / 266 - 267 * 4 . جواهر الكلام 38 / 36 - 38 * 5 . مسالك الأفهام 12 / 409 ؛ مهذب الأحكام 23 / 267 - 269 * 6 . مهذب الأحكام 23 / 267 * 7 . جواهر الكلام 38 / 76 - 77 * 8 . تحرير الوسيلة 2 / 209 * 9 . تحرير الأحكام 4 / 502 ؛ جواهر الكلام 38 / 84 - 85 * 10 . منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 161 ؛ هداية العباد ( گلپايگانى ) 2 / 278 ؛ مهذب الأحكام 23 / 261 - 262 * 11 . جواهر الكلام 26 / 243 - 246 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 210 * 12 . جواهرالكلام 38 / 39 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 213 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 163 * 13 . جواهر الكلام 38 / 39 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 162 ؛ مهذب الأحكام 23 / 270 * 14 . مسالك الأفهام 12 / 410 * 15 . تحرير الوسيلة 2 / 213 * 16 . جواهرالكلام 2 / 59 * 17 . 8 / 370 * 18 . العروة الوثقى 4 / 334 * 19 . مهذب الأحكام 23 / 300 * 20 . العروة الوثقى 4 / 120 - 121 * 21 . 416 ؛ جواهر الكلام 17 / 280 - 281 * 22 . الخلاف 5 / 458 * 23 . مفتاح الكرامة 8 / 482 - 483 * 24 . الدروس الشرعية 3 / 202 * 25 . تذكرة الفقهاء 10 / 89 ؛ جامع المقاصد 4 / 105 - 106 .