السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
130
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
گودى كف دست به زانو برسد يا رسيدن سر انگشتان كفايت مىكند ، اختلافى است . 9 البته نهادن دستها بر زانوها در حال ركوع واجب نيست ؛ 10 هرچند برخى ، احتياط واجب را در نهادن دانستهاند . 11 خم شدن بايد به گونهء متعارف باشد . از اين رو ، خم شدن به يكى از دو پهلو و يا پايين آوردن باسن و بالا بردن زانوها و مانند آن صحيح نيست . 12 برخى براى زن ، خم شدن در حدى كه دست به زانو برسد را واجب ندانسته و گفتهاند : براى زن خم شدن به اندازهاى كه دست به ران ( بالاى زانو ) برسد كفايت مىكند ؛ 13 بلكه آن را براى زن مستحب دانستهاند ؛ 14 ليكن در مقابل ، برخى در مقدار واجب از انحنا تفاوتى بين مرد و زن قائل نشدهاند ؛ اما در مقدار مستحب ( خم شدن به گونهاى كه گودى دستها بر سر زانوها قرار گرفته و زانوها به عقب كشيده شوند ) قائل به تفاوت شده و آن را تنها به مرد اختصاص دادهاند . 15 نماز گزار ناتوان از خم شدن به مقدار واجب ، تا حدّ ممكن خم مىشود ؛ 16 ليكن برخى ، احتياط را در خم شدن به اندازهء ممكن و اشاره كردن با سر دانستهاند . 17 برخى ديگر احتياط را در تكرار نماز به هر دو صورت ؛ ركوع با خم شدن به مقدار ممكن و اشاره دانستهاند . 18 كسى كه ايستاده نماز مىگزارد چنانچه خم شدن براى ركوع برايش امكانپذير نباشد ، در صورتى كه بتواند در حالت نشسته به ركوع رود ، آيا براى او نشسته ركوع كردن واجب است يا ايستاده نماز خواندن و با سر اشاره كردن براى ركوع ؟ مسئله محل اختلاف است . 19 برخى ، احتياط را در گزاردن نماز به هر دو صورت دانستهاند . 20 كسى كه نشسته ركوع مىكند بايد به اندازهاى خم شود كه صورتش برابر زانوهايش قرار گيرد و افضل ، قرار گرفتن صورت محاذى محل سجده است . 21 برخى ، بلند كردن رانها را نيز در حال ركوع واجب دانستهاند . 22 بعضى گفتهاند : خم شدن به مقدارى كه به نظر عرف ركوع در حال نشسته بر آن صادق باشد ، كفايت مىكند . 23