جدّه جدّه : مادر بزرگ پدرى و مادرى و مادران آنان / شهرى در عربستان . از جدّه به معناى نخست در بابهاى زكات ، تجارت ، نكاح ، ارث و قصاص سخن گفته‌اند . زكات : نفقهء جدّهء فقير - اعم از پدرى و مادرى - در صورت نداشتن فرزند يا فقر وى برنوه - اعم از پسرى و دخترى - واجب است « 1 » ( - - ) نفقه ) ؛ بدين جهت نوه نمىتواند زكات خود را به جدّهء فقيرش بدهد . « 2 » تجارت : جدّه در صورت برده بودن به ملك نوه درنمىآيد و به محض تملك آزاد مىگردد « 3 » ( - - ) بردگى ) . نكاح : ازدواج با جدّه حرام و باطل است . « 4 » بنابر قول گروهى ، حضانت ( - - ) حضانت ) كودك در مواردى بر عهدهء جدّه است . در دَوَران امر بين حضانت خواهر و جدّهء طفل ، برخى اولويّت را به جدّه داده‌اند و برخى قائل به تساوى شده و در نتيجه تعيين يكى از آن دو را به قرعه ( - - ) قرعه ) موكول كرده‌اند . « 5 » نفقهء نوهء فقير با نبود پدر و جدّ پدرى و مادر ، بنابر مشهور بر عهدهء جدّ و جدّهء مادرى و هرچه بالاتر است . « 6 » ارث : جدّه همچون جدّ در طبقهء دوم ارث قرار دارد ؛ « 7 » ليكن با وجود جدّهء نزديك‌تر به ميّت ، نوبت به جدّهء دور تر نمىرسد ؛ « 8 » چنان كه با وجود پدر و مادر ميّت جدّه ارث نمىبرد ؛ ليكن بر پدر و مادر مستحب است - در صورت افزون بودن سهم هريك از يك ششم - يك ششم از اصل مال را به عنوان طعمه ( - - ) طعمه ) به طور مساوى بين پدر و مادر خود ( جدّ و جدّهء ميّت ) تقسيم كنند . « 9 » اگر در طبقهء دوم ، وارث تنها جدّهء ميّت باشد ، همهء تركه را به ارث مىبرد ؛ « 10 » امّا اگر جدّهء مادرى با برادر يا خواهر مادرى ميّت و يا با هر دو جمع شود ، جده به منزلهء خواهر مادرى ميّت منظور مىشود . بنابر اين ، اگر وارث ، جدّهء مادرى و خواهر و برادر مادرى ميّت - چه يكى يا بيشتر - باشند ، يك سوم مال كه فرض ايشان است ، به طور مساوى بين آنان قسمت مىشود . « 11 »

--> ( 1 ) جواهرالكلام 31 / 367 ؛ تحريرالوسيلة 2 / 322 * ( 2 ) النهاية / 186 ؛ المبسوط 1 / 258 ؛ جواهر الكلام 31 / 367 . ( 3 ) جواهر الكلام 24 / 141 . ( 4 ) 29 / 238 . ( 5 ) 31 / 299 . ( 6 ) 381 ؛ تحرير الوسيلة 2 / 322 . ( 7 ) جواهر الكلام 39 / 8 . ( 8 ) 9 . ( 9 ) 139 - 147 . ( 10 ) 152 . ( 11 ) 155 .