به حدّ نصاب برسد زكات آن پرداخت مىگردد ؛ ولى اگر بذر ، خريدارى شده باشد در اينكه عين بذر و مقدار آن به عنوان مئونه كسر مىشود يا كشاورز بين كسر عين و قيمت زمان خريد آن مخيّر است و يا بالاترين قيمت بهاى پرداختى و قيمت فعلى عين ، محاسبه و كسر مىشود ، اختلاف است « 1 » ( - - ) زكات ) . مزارعه : با كشف بطلان عقد مزارعه ، زراعت از آن صاحب بذر خواهد بود و به ديگرى - خواه مالك زمين باشد يا زارع - اجرة المثل اجارهء زمين ، ادوات كشاورزى و يا كار انجام شده تعلّق مىگيرد « 2 » ( - - ) اجرت ) . در صورت بروز اختلاف بين زارع و مالك در مقدار سهم هريك از محصول ، قول صاحب بذر پس از قسم - به شرط بيّنه نداشتن طرف ديگر - مقدّم است . « 3 » غصب : گياه حاصل از بذر غصبى از آن مالك بذر است . برخى قدما تبديل بذر به گياه را موجب تلف بذر و غاصب را ضامن مثل آن دانسته‌اند . « 4 » بذرقه - - ) بدرقه بذلى ؛ حج - - ) حج بذلى برائت برائت : پاكى جستن / رهايى پيدا كردن و آزاد بودن / تبرّى و بيزارى جستن . برائت از مادّهء « برء » در لغت به معناى تخلّص ، تنزّه و تباعد و دورى از چيزى آمده است . مراد از آن در كلمات فقها نيز همان مفهوم لغوى است . از عنوان برائت در اصول فقه ، مبحث اصول عملى و در ابواب مختلف فقهى نظير حج ، تجارت ، ضمان ، كفّارات ، يمين و ارث سخن رفته است كه به مهم‌ترين موارد آن اشاره مىشود . 1 . برائت ذمّه از تكليف ؛ به معناى مشغول نبودن ذمّهء مكلّف به تكليف محتمل ( - - ) اصل برائت ) . 2 . برائت ذمّه از دين ( - - ) دين ) ؛ به معناى رهايى پيدا كردن ذمّه از دين به سبب اداى آن يا سقوط دين از ذمّه به ابراء ( - - ) ابراء ) . 3 . برائت رحم ؛ به معناى خالى ( پاك ) بودن آن از حمل و باردار نبودن ( - - ) برائت رحم ) .

--> ( 1 ) . جواهر الكلام 15 / 234 - 236 ؛ مستمسك العروة 9 / 161 - 162 ( 2 ) . جواهر الكلام 27 / 47 ( 3 ) . 36 ( 4 ) . 37 / 198 .