السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

119

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

از سائمه بودن ( - - ) سائمه ) خارج مىكند مگر آنكه آن زمان به قدرى كوتاه باشد كه از نظر عرف ، خللى در صدق عنوان سائمه در طول سال بر حيوان وارد نشود . « 5 » خمس : جواز تصرّف در بخشى از سود كه خمس به آن تعلّق گرفته - در صورت تصميم بر پرداخت خمس آن و كفايت مقدار باقىمانده از سود جهت پرداخت - مورد اختلاف است . « 6 » تجارت : از اسباب ثبوت خيار ، تبعّض صفقه است ( - - ) خيار تبعّض صفقه ) ؛ بدين معنا كه اگر بخشى از كالاى فروخته شده به علّتى - همچون معيوب بودن يا ملك ديگرى بودن - از مدار معامله خارج شود ، خريدار مىتواند معامله را بر هم بزند « 7 » ( - - ) خيار عيب ) . بعير بعير : شتر . عنوان بعير در فقه موضوع برخى احكام واقع شده است . معروف ميان لغويان اين است كه بعير مانند واژهء انسان اسم جنس است و شامل همهء انواع شتر از كوچك و بزرگ و نر و ماده مىشود ؛ ليكن نزد عرف - به تصريح بعضى لغويان - تنها بر شتر نر اطلاق مىگردد . چنان‌كه مفاد كلام برخى لغويان عدم شمول آن نسبت به بچه شتر است . اين عنوان به مناسبت در باب طهارت و وصيّت به كار رفته است . مشهور ميان قدما اين است كه اگر بعير در چاه بميرد براى تطهير آن بايد تمام آب چاه را كشيد . در مراد از بعير - به تبع اهل لغت - بين فقها اختلاف است اين اختلاف در حكم نيز سرايت مىكند ؛ بنابراين اگر بعير تنها بر شتر بزرگ نر صادق باشد حكم ياد شده محدود به آن خواهد بود و شتر ماده و نيز بچه شتر اگر در چاه بميرد مشمول حكم « ما لا نصّ فيه » ( آنچه كه نصّى درباره‌اش نرسيده ) مىشود ؛

--> ( 5 ) . جواهر الكلام 15 / 94 ( 6 ) . العروة الوثقى ( و حواشى ) ( ج ) 4 / 298 ؛ مستمسك العروة 9 / 558 ؛ مستند العروة ( الخمس ) / 286 ( 7 ) . جواهر الكلام 23 / 247 - 248 .