السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

110

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

بسط بسط : پخش و توزيع كردن / حاكميت ( - - ) بسط يد ) . از بسط به معناى اوّل در برخى بابها نظير زكات به مناسبت سخن رفته است . بسط زكات در ميان همهء اصناف مستحقّ زكات و نيز در ميان همهء افراد يك صنف ، واجب نيست و مىتوان آن را به يك نفر از يك صنف داد . « 1 » هرچند برخى بسط آن را بر اصناف مستحب دانسته‌اند . « 2 » بعضى استحباب آن را نپذيرفته‌اند . « 3 » ( - - ) تقسيط ) بسط يد بسط يد : زمامدارى جامعه . عنوان بسط يد در كلمات فقها در ارتباط با برخى شئون امامت كه جنبهء اجرايى دارد به كار رفته و مراد از آن ، حاكميت بالفعل امام عليه السّلام يا نائب او است . از اين عنوان در بابهاى متعدّدى از قبيل صلات ، زكات ، جهاد و حدود سخن رفته است . اجراى آن بخش از احكامى كه منوط به حكومت اسلامى است - و از آنها به احكام حكومتى تعبير مىشود - مانند اقامهء نماز جمعه بنابر قولى ، نصب كارگزاران براى جمع‌آورى زكات ، جهاد ابتدايى ، اجراى حدود بنابر قولى ، انعقاد پيمان ذمّه و صلح با كفّار و امان عمومى دادن به آنان - مشروط به بسط يد امام عليه السّلام يا نائب او است ( - - ) ائمّه ) . بسمله بسمله : گفتن « بسم اللّه » يا « بسم اللّه الرحمن الرحيم » . احكام مربوط به آن در باب طهارت و صلات آمده است . بسمله در ابتداى هر سوره - جز سورهء توبه كه بسمله ندارد - آيهء مستقلى به شمار مىرود . برخى قدما در غير سورهء حمد بسمله را تنها افتتاح سوره دانسته‌اند نه جزء سوره . « 1 » طهارت : بر حرمت قرائت سوره‌هاى عزائم ( - - ) عزائم ) حتّى بسملهء آن به قصد

--> ( 1 ) . الحدائق الناضرة 12 / 224 ( 2 ) . تذكرة الفقهاء 5 / 338 ؛ مسالك الافهام 1 / 427 ( 3 ) . الحدائق الناضرة 12 / 226 . 1 . جواهر الكلام 9 / 296 ؛ الحدائق الناضرة 8 / 105 - 107 ؛ مستمسك العروة 6 / 175