مسأله 187 - اگر شخصى داراى دو منزل باشد ، به طورى كه يكى از آن دو ، از مسجد الحرام شانزده فرسخ ، و ديگرى كمتر از آن فاصله داشته باشد ، آيا وظيفه‌اش حج تمتع است يا افراد ؟ جواب : هر كدام از دو عنوان بر وى صدق عرفى نمايد حكم آن بر او جارى است ؛ و اگر هر دو عنوان به يك نسبت بر وى صدق كند ، واجب است احتياطا بين هر دو وظيفه جمع نمايد . مسأله 188 - اگر شخصى كه وطنش بيش از شانزده فرسخ از مسجد الحرام فاصله دارد ، بخواهد در مكه به قصد سكونت اقامت كند ، وظيفه‌اش از ابتدا از حج تمتع به حج افراد تبديل مىگردد گرچه استطاعت وى در وطنش حاصل شده باشد ، تبديل شدن وظيفه وابسته به اين نيست كه فرد مدتى در مكه اقامت نمايد . امّا اگر چنين شخصى به نيّت مجاورت در مكّه اقامت گزيند ، اگر استطاعت وى پس از دو سال اقامت در آنجا پيش بيايد ، وظيفه‌اش از حج تمتع به افراد تبديل مىشود . مسأله 189 - اگر استطاعت چنين شخصى در وطنش و يا در مكه قبل از تكميل اقامت دوساله ، حاصل گردد ولى به علت كوتاهى و سهل انگارى حج ننمايد تا اينكه وارد سال سوم اقامت خود شود ، آيا بازهم وظيفه‌اش از تمتع به افراد تبديل مىگردد ؟ جواب : در هر دو صورت مشهور بين فقها اين است كه تبديل نمىشود . ولى اين مطلب خالى از اشكال نيست ، و اقرب اين است كه تبديل مىشود گرچه احتياط در جاى خود محفوظ است . مسأله 190 - اگر شخصى در مكه به قصد مجاورت اقامت كند و