و مناسك حج . البته آنچه را كه اجير تا قبل از رسيدن به ميقات براى مقدّمات حج مصرف نموده است ضامن نيست ، و وارث يا وصى ميّت نمىتواند از وى مطالبه نمايد . مسأله 152 - اگر وارث يا وصى ، شخصى را براى حج بلدى از طرف ميت اجير نمايد ولى راه معيّنى را مشخص ننمايد ، اجير در انتخاب راه حج مخيّر است ؛ ولى اگر راه معيّنى را مشخص نمايد و به نظرشان از راههاى ديگر بهتر باشد ، اجير نمىتواند از آن راه صرف نظر كند . بنابراين اگر از آن راه عدول نموده و از راه ديگرى به حج برود ، حجّش صحيح است و ذمهء ميّت فارغ مىگردد ؛ و اگر راه معيّن داخل در متعلق اجاره باشد ، اجير به نسبت عمل خويش ، سهمش را از اجرت مىبرد ، و اگر داخل در متعلّق آن نباشد ، بدين گونه كه اجاره بر انجام اعمال و مناسك حج و يا بر فراغ ذمهء ميت منعقد شده باشد ، وى مستحق تمام اجرت است ، گرچه مخالفت شرط را نموده است و از راهى كه معيّن شده به حج نرفته است . مسأله 153 - اگر شخصى خود را براى حجّ از طرف كسى در يك سال معيّنى اجير نمايد ، سپس از طرف كسى ديگرى در همان سال اجير شود ، اجارهء دوم باطل است . مسأله 154 - اگر انسان خود را براى حج از طرف ديگرى در سال معينى اجير نمايد ، واجب است در همان سال از طرف او به حج برود و تأخير و يا تقديم آن در سال ديگر جايز نيست ، و بنابراين اگر احيانا تقديم و يا تأخير نمايد ، گرچه ذمهء ميت فارغ خواهد شد ولى اجير مستحقّ هيچ چيزى نيست ، نه اجرت مسمّى ، و نه اجرت المثل .