[ خطيب ] بدين‌گونه كه نقل كرديم آورده است ، و اين در دو كتاب آن دو است . « 1 » سخنى درباره‌ى كتاب تاريخ بغداد ابن‌جزله درباره‌ى كتاب تاريخ بغداد تأليف خطيب بغدادى گويد : از آن‌جا كه توجّه و اهميّت دادن به حديث و شناختن رجال آن ، يكى از ارزشمندترين علوم است ، كسانى كه عمر خود را صرف آن كرده و دشوارىهاى آن را تحمّل مىكنند ، شايان ستايش و تمجيدند و براى پيشينيان آن‌ها بايد طلب مغفرت و رحمت كرد . عدّه‌اى از دانشمندان در اين‌باره زحمت بسيار كشيده و در شناختن و شناساندن ضعيف از قوى ومعتبر ازنا معتبرِآن تلاش فراوانى كرده‌اند . اين كار ، بسيارفايده و جايگاه دارد ، از اين جهت كه بىدينان و طالبان دنيا در آن دست‌كارى كرده ، احاديث زشت وناروايى را جعل كردند كه با شنيدن آن‌ها گروهى از مردم ، فاسد و تباه شده‌اند . از سويى جوانان وبىخبران به هنگام شنيدن مىپنداشتندكه سخنان صاحب شريعت همين‌ها است و لذا نابود شده و به زودى تكذيب كرده و دست از دين برمىداشتند . ازاين بدبختى وآشفتگى به خداپناه مىبريم . و اين است كتابى كه شيخ ابوبكراحمدبن علىبن ثابت خطيب حافظ بغدادى نگاشته و آن راتاريخ بغداد ناميده ؛ كتاب ارزنده‌اى دراين علم والاكه زحمت فراوانى كشيده ، بيدار خوابىها در آن متحمّل شده‌و مدّتىازعمر خودرادر راه‌آن صرف كرده ، خداوند اوراپاداش دهد و به اونيكى فرمايد « 2 » شرح حال او نمونه‌اى از سخنان بزرگان و دانشمندان را درباره‌ى او مىآوريم : 1 - سمعانى : « . . . وى حدود صد جلد كتاب نوشته كه براى اصحاب حديث تكيه‌گاهى گشته است ، از آن جمله كتاب « تاريخ كبير دارالسلام بغداد » است . . . » « 3 » 2 - ابن خلّكان : « . . . صاحب تاريخ بغداد و ديگر كتاب‌ها از تأليفات مفيده ، وى

--> ( 1 ) . كفاية الطالب : 314 . ( 2 ) المختصر المختار من تاريخ بغداد ، مقدّمه‌ى مؤلّف . ( 3 ) . الأنساب : البغدادى .