بعدى قرار مىگيرد و آنان را بر آن كار دلالت مىكند ، نسبت به همان عمل خود بر درجات و مراتب آن حضرت مىافزايد . اين درجه‌اى است كه عقل از رسيدن به كنه و حقيقت آن ناتوان است . آن‌گاه بعد از همه‌ى آن مقامات ، دوران مقام محمود و شفاعت بزرگ آن حضرت در روز قيامت و موقف فصل القضاء و ديگر شفاعت‌ها ، زمان حوض كوثرش ، و سرانجام درجه‌ى وسيله كه در بهشت در اختيار دارد كه بىحدّ و اندازه است و به نهايتش دست‌رسى نيست . بنابراين تمام اين دوره‌ها به وجود آن حضرت به خاطر كمالاتى كه از آن بزرگوار سر مىزند مباهات مىكنند . زيرا زمان‌ها و مكان‌ها ، به شرافت افرادى شرافت‌مند مىشوند كه در آن‌ها واقع شده و مزايا و كمالاتى كه دارند . بدين‌جهت برخى از دانشمندان گفته‌اند : شب تولّد آن حضرت از شب قدر افضل است . و اگر نصّ بر خلاف اين مطلب وجود نداشته باشد ، اين سخن صحيحى است . علاوه بر اين كه شب قدر ، خود از ويژگىهاى پيامبر است و برترى آن شب بر شب‌ها به خاطر آن‌حضرت است [ و تسمو ] يعنى بالا مىرود و اوج مىگيرد . [ بك ] يعنى به شباهت به تو ، از حيث مرتبه [ علياء ] مؤنت اعلى است [ بَعدَها ] در زمان و برترىِ مرتبه و درجه‌اى ديگر [ علياء ] يعنى بالاتر از آن . يعنى : براى تو در هر دوره‌اى از دورانِ ذكر شده ، درجه و رتبه‌اى بالاتر از درجه‌ى قبلى است ، تا برسد به جايى كه ديگر حدّى نداشته باشد . دليل تفاوت اين مراتب كه گفته شد ، آيه‌ى شريفه : « و قل ربّ زدنى علماً » است كه بدون ترديد ، علوم و معارف آن حضرت تا بىنهايت رو به فزونى است . دليل ديگر ، كلام آن‌حضرت است كه فرمود : « بر دل من غبار و تيرگى مىنشيند و من استغفار مىكنم . » عارف قطب ابوالحسن شاذلى گويد : اين غبار ، غبار انوار است نه غبار اغيار . زيرا آن حضرت پيوسته در حال ارتقاء و بالا رفتن است ، به طورى كه هرچه انوار علوم و معارف بر قلبش يكى بعد از ديگرى وارد آيد ، به رتبه‌اى بالاتر از آن‌چه در آن است ارتقا يافته و مىيابد كه رتبه‌اى پيشين از اين رتبه فروتر بود . در اين حال است كه از