گفت : رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « من شهر دانشم و على درِ آن است ، هر كس آن شهر را خواهد ، بايد نزد آن در بيايد . حسين‌بن‌فهم گفت : ابوصلت هروى آن را از ابومعاويه برايمان نقل كرد . حاكم گويد : بهره‌گيرنده از اين دانش بايد بداند كه حسين بن فهم بن عبدالرّحمان ثقه ، امين و حافظ است . و اين حديث گواهى از حديث سفيان ثورى با اسناد صحيح دارد : مرا حديث كرد ابوبكر محمّدبن‌على ، فقيه ، امام چاچى قفّال در بخارا - و من از او پرسيدم - مرا حديث كرد نعمان‌بن‌هارون بلدى در شهر « بلد » از اصل كتابش از احمدبن عبداللَّه بن‌يزيد حرّانى از عبدالرزّاق از سفيان ثورى از عبداللَّه‌بن عثمان بن‌خثيم از عبدالرّحمان بن‌عثمان تيمى كه گفت : شنيدم جابربن عبداللَّه مىگفت : شنيدم رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم مىفرمود : « من شهر دانشم و على درِ آن است ، هر كس دانش را خواهد ، بايد نزد آن در بيايد . » « 1 » گويم : حاكم در صحيح دانستن و تنقيح اين حديث شريف بسيار كوشيده است . بارها و بارها سندش را صحيح شمرده تا دشمنى انكاركنندگان را سست و شك ترديدكنندگان را از ريشه بَركَند . . . و همه‌ى سپاس از آنِ خداوند ، پروردگار جهانيان است . حاكم هم‌چنين حديث « مدينة العلم » را به روايت اميرالمؤمنين عليه السلام نقل كرده است . . . سيوطى گويد : « ترمذى و حاكم از على روايت كرده‌اند كه گفت : رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « من شهر دانشم و على درِ آن شهر است . » « 2 » اين واقعيت از كتاب‌هاى « الصواعق ، العقد النبوى ، النبراس ، شرح المواهب ، نزل الأبرار ، مفتاح النجا ، تحفة المحبّين ، اسعاف الرّاغبين ، وسيلة النّجاة ، مرآة المؤمنين و ينابيع المودّة ، نيز به دست مىآيد . حاكم آن را از حديث ابن‌عمر هم نقل كرده است . ابن‌حجر گويد : « حديث

--> ( 1 ) . المستدرك على الصّحيحين 3 / 126 و 127 . ( 2 ) . تاريخ الخلفاء / 170 .